- ३१ बैशाख २०८३, बिहीबार / May 14, 2026
भक्तपुर । नेपालको प्राचीन धार्मिक र सांस्कृतिक सम्पदाले सजिएको रत्नचूड पर्वत (नगरकोट) को काखमा अवस्थित कलमसीमा १०८ फिट अग्लो भगवान महादेवको भव्य मूर्ति निर्माणका लागि शिव पुराण ज्ञान महायज्ञको आयोजना भइरहेको छ।
यो पवित्र क्षेत्र, जसलाई टिचा महादेवका नामले समेत चिनिन्छ, जनैपूर्णिमाको अवसरमा ठूलो मेला लाग्ने तीर्थस्थलका रूपमा प्रख्यात छ। पौराणिक कथनअनुसार, समुद्र मन्थनबाट निस्किएको हलाहल विष पिएपछि छटपटिएका महादेवले यहाँ एक रात बास बसेको किंवदन्ती छ, जसले यो क्षेत्रको धार्मिक महत्त्वलाई थप गहिरो बनाएको छ।
रत्नचूड पर्वतः धार्मिक र ऐतिहासिक महत्त्वको केन्द्र
रत्नचूड पर्वत आफैंमा एक ऐतिहासिक, धार्मिक र प्राकृतिक सम्पदाको संगम हो। यो क्षेत्र महामञ्जुश्री प्रकट भएको पवित्र भूमिका रूपमा मानिन्छ, जसले काठमाडौं उपत्यकालाई मानव बसोबासका लागि उपयुक्त ठानेर यहाँबाट सम्पूर्ण दृश्यको अवलोकन गर्न सकिन्छ ।
यहाँको दक्षिणतर्फ ल्हासापाको सरस्वती मन्दिर, बाघहिटी, नवदुर्गा स्थान, हनुमन्ते खोला (स्थानीय भाषामा श्रीति खोला) र त्रिशूल घारा (पूर्णेमाता नदीको मुहान) जस्ता धार्मिक स्थलहरूले यो क्षेत्रलाई तीर्थस्थलको पहिचान दिएको छ । यो क्षेत्र नेपालको प्राचीन बस्ती सुडाल (नेवारीमा सदोल) को उद्गमस्थल पनि हो।
किंवदन्तीअनुसार, उदुस राक्षसले यो बस्तीलाई दुःख दिएर बसोबास प्रभावित पारेको थियो। यस्ता ऐतिहासिक र पौराणिक कथाहरूले रत्नचूड पर्वतलाई नेपालको सांस्कृतिक र धार्मिक इतिहासको जीवन्त केन्द्र मानिन्छ ।
१०८ फिटको महादेव मूर्तिः पुण्य कार्यको भव्य अभियान
रत्नचूड पर्वतको कलमसीमा निर्माणाधीन १०८ फिटको महादेव मूर्तिलाई नेपालकै सबैभन्दा ठूलो मूर्तिका रूपमा स्थापित गर्ने लक्ष्य राखिएको छ। यो अभियानका प्रणेता शिव तान्त्रिकले यो क्षेत्रलाई पवित्र पुण्यभूमिका रूपमा चिनाउँदै यहाँ महादेवको मूर्ति स्थापना गर्ने संकल्प लिएका छन्। ‘एक फिट, एक दाता’ को नारासहित आयोजित शिव पुराण ज्ञान महायज्ञले यो पवित्र कार्यका लागि दान संकलन र जनसहभागिता बढाउने उद्देश्य राखेको छ।
गुरु तान्त्रिकका अनुसार, यो क्षेत्रलाई महादेवको कृपाले नै छानिएको हो। उनले भने, “महामञ्जुश्रीले उपत्यकाको बसोबासमा सपना देखेको यो पवित्र भूमिमा महादेवको मूर्ति स्थापना गर्नु हामी सबैको सौभाग्य हो। यो कार्यले भक्तपुरको धार्मिक, सांस्कृतिक र प्राकृतिक पहिचानलाई विश्वसामु चिनाउनेछ।”
मूर्ति निर्माणको धार्मिक र प्राकृतिक महत्त्व
महायज्ञ र मूर्ति निर्माणले रत्नचूड पर्वतको धार्मिक महत्त्वलाई थप उजागर गर्ने अपेक्षा गरिएको छ । यो मूर्ति निर्माणपछि पूर्णेमाता नदी र हनुमन्ते खोलालाई महादेवको पाउबाट उत्पत्ति भएको गंगा र यमुनाको प्रतीकका रूपमा लिइन्छ । त्रिशूल घारा, जुन महादेवको शिरबाट उत्पत्ति भएको गंगाको प्रतीक मानिन्छ, र यी दुई नदीले यो क्षेत्रलाई थप पवित्र बनाउनेछन्।
गुरु तान्त्रिकले भक्तपुरलाई सांस्कृतिक, प्राकृतिक र धार्मिक शहरका रूपमा चिनाउने यो अवसरलाई सबैले आत्मसात् गर्नुपर्ने बताए। “देवको इच्छाले यो क्षेत्रमा यो महान कार्य सुरु भएको हो। अब हामी सबैले हातेमालो गरेर कल्पेश्वर महादेवको मूर्ति निर्माण पूरा गरौं,” उनले आह्वान गरे।
भक्तपुरवासीमा सहभागिताको अपील
यो महायज्ञ र मूर्ति निर्माण अभियानले भक्तपुरको गौरवमय इतिहासलाई नयाँ उचाइ दिने विश्वास गरिएको छ। गुरु तान्त्रिकले भक्तपुरवासीलाई यो पुण्य कार्यमा सहभागी भएर आफ्नो जिल्लाको धार्मिक पर्यटन र सांस्कृतिक समृद्धिलाई विश्वसामु चिनाउन आग्रह गरेका छन्। “हाम्रो सानो सहयोगले पनि यो महान कार्य सम्पन्न हुनेछ। आफ्नो ठाउँको गौरव बढाउन सबैले जति सक्छौं, सहयोग गरौं,” उनले भने।
महायज्ञमा सहभागी भक्तजन र स्थानीय बासिन्दाले यो अभियानलाई भक्तपुरको पहिचान र गर्वको विषयका रूपमा लिएका छन्। मूर्ति निर्माणले यो क्षेत्रलाई धार्मिक पर्यटनको प्रमुख गन्तव्य बनाउने र नेपालको प्राचीन सभ्यताको महत्त्वलाई विश्वसामु उजागर गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। रत्नचूड पर्वतको काखमा निर्माणाधीन १०८ फिटको महादेव मूर्ति केवल धार्मिक स्थल मात्र नभई भक्तपुरको सांस्कृतिक र ऐतिहासिक गौरवको प्रतीक बन्नेछ।
शिव पुराण ज्ञान महायज्ञमार्फत सुरु भएको यो पुण्य कार्यमा भक्तपुरवासी र देशभरका भक्तजनको सहभागिताले यो सपनालाई साकार बनाउनेछ। गुरु शिव तान्त्रिकको नेतृत्वमा अगाडि बढेको यो अभियानले रत्नचूड पर्वतलाई नेपालको धार्मिक नक्सामा थप चम्किलो बनाउने निश्चित छ। रामसुन्दर बके भक्तपुर
