- १२ बैशाख २०८३, शनिबार / Apr 25, 2026
भक्तपुर । २०७२ सालको विनाशकारी भूकम्पपछिको पुनःनिर्माण यात्रा एक दशकमा प्रवेश गरेको सन्दर्भमा “पुनःनिर्माणको एक दशकको पुनरावलोकन” तथा अन्तर्राष्ट्रिय वैज्ञानिक समिति (काठमाडौं उपत्यका विश्व सम्पदा क्षेत्र) को तेस्रो वार्षिक बैठकको औपचारिक उद्घाटन कार्यक्रम शुक्रबार भक्तपुर दरबार क्षेत्रमा सम्पन्न भयो।
कार्यक्रमको उद्घाटन संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री माननीय बद्रीप्रसाद पाण्डेले पानसमा दीप प्रज्वलन गरी गर्नुभयो। उहाँले उद्घाटन मन्तव्यमा काठमाडौं उपत्यकाका सम्पदाहरू केवल भौतिक संरचना नभई, नेपाली सभ्यता, संस्कार र सांस्कृतिक पहिचानको ऐतिहासिक प्रमाण भएको उल्लेख गर्नुभयो।
“हाम्रा सम्पदाहरू हाम्रो अस्तित्व र गौरवका प्रतीक हुन्,” मन्त्री पाण्डेले भन्नुभयो, “यी सम्पदाको मौलिकता कायम राख्दै पुनःनिर्माण हुनु सम्पूर्ण नेपालीका लागि गर्वको विषय हो।” उहाँले नयाँ पुस्तामा सम्पदाप्रतिको मोह र चेतना जागृत गर्न कला र साहित्यजस्ता सिर्जनात्मक माध्यमको प्रयोग आवश्यक रहेको उल्लेख गर्दै, सम्पदासम्बन्धी चित्रकला प्रतियोगिता त्यसै प्रयोजनको एक भाग भएको स्पष्ट पार्नुभयो।
स्थानीय सहभागिता र प्रविधि समावेशी पुनःनिर्माण अपरिहार्य
कार्यक्रमका विशेष अतिथि तथा संघीय सांसद प्रेम सुवालले सम्पदा संरक्षण र पुनःनिर्माणमा स्थानीय जनताको सक्रिय सहभागिता सुनिश्चित गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो। उहाँले आधुनिक प्रविधिको प्रयोग गर्दै भूकम्पीय जोखिम न्यूनीकरण गर्न सकिने आधार निर्माण गर्नुपर्ने बताउँदै भन्नुभयो- “पूर्वाधार निर्माणमा संलग्न सम्पूर्ण पक्ष-प्राविधिकदेखि श्रमिकसम्म-लाई भूकम्पीय जोखिम न्यूनीकरणबारे जानकारी दिनु आजको आवश्यकता हो।”
सांसद सुवालले देशको सन्तुलित विकास बिना बसाइँसराइको समस्या समाधान नहुने भन्दै, आवास विस्तारका सन्दर्भमा ७५३ वटै पालिकामा भूकम्प प्रतिरोधी प्रविधि अनिवार्य गरिनुपर्ने सुझाव दिनुभयो।
काठमाडौं महानगरकी उपप्रमुख सुनिता डंगोलले सम्पदा पुनःनिर्माणमा तीन तहका सरकारबीच समन्वयको खाँचो रहेको र मौलिक स्वरूपमा पुनःनिर्माण गर्नु आवश्यक रहेको बताउनुभयो।
चाँगुनारायण नगरपालिकाका प्रमुख जीवन खत्रीले भक्तपुरले देखाएको मार्गदर्शन सबै स्थानीय तहका लागि उदाहरणीय भएको बताउनुभयो।
पुरातत्व विभागका महानिर्देशक सौभाग्य प्रधानांगले विभागले २०७२ को भूकम्पपश्चात क्षतिग्रस्त ८१५ वटा सम्पदाको पुनःनिर्माण सम्पन्न गरेको जानकारी दिनुभयो।
नेपालका लागि युनेस्को प्रतिनिधि जाको डु टुइटले नेपालले भूकम्पपछिको पुनःनिर्माणमा गरेको कार्यलाई अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा प्रशंसनीय भएको उल्लेख गर्नुभयो।
कार्यक्रममा संस्कृति मन्त्रालयका सचिव विनोदप्रकाश सिंहले धन्यवाद मन्तव्य दिनुभयो।
समारोहकै अवसरमा पुनःनिर्माणको दस्तावेज प्रस्तुत गर्ने फोटो प्रदर्शनी तथा नयाँ पुस्तालाई सम्पदाप्रतिको चेतना जगाउने उद्देश्यले आयोजित चित्रकला प्रतियोगिताका विजेताहरूलाई पुरस्कार वितरण गरिएको थियो।
