वासिङ्टन, १८ जेठ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँगको युद्धविराम तथा द्विपक्षीय समझदारीसम्बन्धी प्रस्तावित सम्झौताको मस्यौदामा थप संशोधन गर्न माग गर्नुभएको छ। यससँगै दुवै देशबीच जारी वार्ता थप जटिल बन्ने संकेत देखिएको छ।

अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार ट्रम्पले विशेषगरी स्ट्रेट अफ होर्मुजको व्यवस्थापन तथा उच्च संवर्द्धित युरेनियम हटाउने विषयमा थप स्पष्टता र संशोधन चाहनुभएको हो। यद्यपि ह्वाइट हाउसले यसबारे औपचारिक टिप्पणी गरेको छैन।

यसैबीच इरानका मुख्य वार्ताकार मोहम्मद बाघेर घालिबाफले तेहरानले आफ्ना राष्ट्रिय अधिकार र हित पूर्ण रूपमा सुरक्षित नभएसम्म कुनै पनि सम्झौता स्वीकार नगर्ने स्पष्ट पार्नुभएको छ। उहाँले इरानको सार्वभौम अधिकारमा कुनै सम्झौता नहुने अडान दोहोर्‍याउनुभएको छ।

इरानसँगको युद्धविरामको म्याद थप गर्ने तथा दीर्घकालीन समझदारीमा पुग्ने विषयमा राष्ट्रपति ट्रम्प र उनका वरिष्ठ सहयोगीहरूबीच गत शुक्रबार विशेष बैठक बसेको थियो। तर उक्त बैठकबाट कुनै अन्तिम निर्णय ननिस्किएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।

प्रस्तावित सम्झौताको पछिल्लो मस्यौदामा ६० दिनसम्म हिंसा अन्त्य गर्ने, स्ट्रेट अफ होर्मुज पुनः सञ्चालनमा ल्याउने तथा इरानको आणविक कार्यक्रमबारे पुनः वार्ता सुरु गर्ने विषय समावेश गरिएको छ। कूटनीतिक प्रयास सफल भए इरानमाथि लगाइएका केही आर्थिक प्रतिबन्ध हटाउन सकिने र रोक्का गरिएका अर्बौँ डलर बराबरका सम्पत्तिमा इरानले पहुँच पाउने सम्भावना रहेको छ।

यसअघि अमेरिकी अधिकारीहरूले दुवै देश प्रारम्भिक समझदारीको चरणमा पुगेको बताएका थिए। राष्ट्रपति ट्रम्पले पनि इरानले आणविक हतियार विकास नगर्ने सुनिश्चितता आफूलाई आवश्यक रहेको र त्यसबारे सकारात्मक संकेत प्राप्त भएको बताउनुभएको थियो। यद्यपि उहाँले कुनै पनि सम्झौता अमेरिकाको हितअनुसार मात्रै हुने स्पष्ट पार्नुभएको छ।

शुक्रबारको बैठकपछि ह्वाइट हाउसका एक अधिकारीले ट्रम्पले अमेरिकाका सर्त पूरा हुने सम्झौता मात्र स्वीकार गर्ने बताउँदै इरानलाई कहिल्यै पनि आणविक हतियार राख्न नदिने अमेरिकी अडान यथावत रहेको जानकारी दिएका थिए।

यसैबीच सिङ्गापुर भ्रमणमा रहेका अमेरिकी रक्षा मन्त्री पिट हेगसेथले वार्ता अपेक्षाअनुसार अघि नबढे पुनः सैन्य कारबाहीको विकल्प खुला रहेको चेतावनी दिनुभएको छ। उहाँले अमेरिकासँग आवश्यक सैन्य क्षमता र अत्याधुनिक हतियार तयारी अवस्थामा रहेको दाबी गर्नुभएको छ।

यता इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले कुनै निष्कर्ष ननिस्कँदासम्म सार्वजनिक रूपमा भइरहेका धेरै चर्चा अनुमान र अड्कलबाजी मात्र भएको प्रतिक्रिया दिनुभएको छ। उहाँले इरानले आफ्नो रोक्का गरिएको सम्पत्ति फुकुवा भएपछि मात्रै आणविक कार्यक्रमसम्बन्धी थप वार्तामा गम्भीरतापूर्वक अघि बढ्ने बताउनुभएको छ।

अमेरिका र इरानबीच जारी वार्तामा पाकिस्तानले मध्यस्थकर्ताको भूमिका निर्वाह गरिरहेको छ। गत अप्रिल ८ देखि युद्धविराम लागू भए पनि हालसम्म दुवै पक्षबीच औपचारिक सम्झौता हुन सकेको छैन। यद्यपि वार्ता जारी रहेकाले निकट भविष्यमा कुनै सहमति हुन सक्ने सम्भावना जीवित रहेको बताइएको छ।

काठमाडौं, २४ वैशाख । अमेरिका र इरानबीच जारी तनाव तथा युद्ध अन्त्य गर्न महत्वपूर्ण कूटनीतिक पहल अगाडि बढेको छ । अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्था रोयटर्सका अनुसार दुवै देश १४ बुँदे सम्भावित सम्झौतामा सहमतिनजिक पुगेका छन् । आगामी ४८ घण्टाभित्र यसबारे थप स्पष्टता आउने जनाइएको छ ।

सम्झौताका मुख्य बुँदामा इरानले आफ्नो आणविक सम्वर्द्धन कार्यक्रम अस्थायी रूपमा रोक्ने, अमेरिकाले इरानमाथिका केही आर्थिक प्रतिबन्ध खुकुलो पार्ने तथा रोक्का गरिएको अर्बौं डलर बराबरको सम्पत्ति फुकुवा गर्ने विषय समावेश छन् ।

त्यसैगरी, लामो समयदेखि तनावको केन्द्र बनेको होर्मुज जलमार्गमा जहाजहरूको आवागमनमा लगाइएको अवरोध हटाउने विषयमा पनि सहमति जुट्ने सम्भावना रहेको बताइएको छ । सम्झौताअन्तर्गत प्रारम्भिक ३० दिने वार्ता अवधि तय गरिनेछ । सो अवधिमा दुवै पक्षबीच विस्तृत छलफल हुनेछ । यदि वार्ता निष्कर्षमा पुग्न नसके अमेरिकाले पुनः नाकाबन्दी वा सैन्य कारबाही अघि बढाउन सक्ने सर्तसमेत राखिएको खबरमा उल्लेख छ ।

वार्तामा अमेरिकी दूत स्टिभ विट्कोफ, जेरेड कुशनर तथा इरानी अधिकारीहरू सहभागी रहेको जनाइएको छ । पाकिस्तानले युद्ध अन्त्यका लागि मध्यस्थकर्ताको भूमिका खेलिरहेको बताइएको छ । गत महिना पाकिस्तानमै शान्ति वार्ताको आयोजना गरिएको थियो ।

यसैबीच अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले होर्मुज जलमार्गमा जहाज सुरक्षाका लागि सञ्चालन गरिएको ‘प्रोजेक्ट फ्रिडम’ नामक नौसैनिक अभियान अस्थायी रूपमा स्थगित गरेका छन् । यो कदमलाई वार्तामा प्रगति भएको संकेतका रूपमा हेरिएको छ । बुधबार मात्रै होर्मुज क्षेत्रमा एउटा फ्रान्सेली कन्टेनर जहाजमाथि आक्रमण भएको थियो, जसमा चालक दलका केही सदस्य घाइते भएका थिए । फेब्रुअरीदेखि नै यो जलमार्ग तनावका कारण प्रभावकारी रूपमा अवरुद्धजस्तै बनेको छ ।

सम्झौताको सम्भावना सार्वजनिक भएसँगै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सकारात्मक प्रभाव देखिएको छ । विश्व बजारमा कच्चा तेलको मूल्य करिब ८ प्रतिशतले घटेर प्रतिब्यारेल १०० डलर आसपास पुगेको छ भने विश्वका प्रमुख शेयर बजारमा पनि सुधार देखिएको छ । इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले तेहरान न्यायसंगत र व्यापक सम्झौताको पक्षमा रहेको प्रतिक्रिया दिएका छन् ।

काठमाडौं, १२ बैशाख । इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराघची पाकिस्तानको राजधानी इस्लामाबाद पुगेका छन्। इरान र अमेरिकाबीच बढ्दो सैन्य तनावलाई कम गर्ने उद्देश्यले पाकिस्तानले गरिरहेको कूटनीतिक पहलअन्तर्गत उनको भ्रमण भएको बताइएको छ।

इस्लामाबादमा रहँदा उनले पाकिस्तानी उच्च अधिकारीहरूसँग वार्ता गर्ने कार्यक्रम रहेको छ। यी भेटवार्तालाई अमेरिका र इरानबीच सम्भावित सिधा वार्ताको तयारीका रूपमा हेरिएको छ।

यसैबीच, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका विशेष दूत स्टिभ विटकफ र उनका ज्वाइँ जेरेड कुशनर पनि पाकिस्तान प्रस्थान गरिसकेका छन्। दुवै पक्षको सक्रियताले युद्धविराम र वार्ता प्रक्रिया अघि बढ्ने संकेत गरेको विश्लेषण गरिएको छ।

विदेशमन्त्री अराघचीले पाकिस्तानका सेना प्रमुख जनरल असिम मुनिर र विदेशमन्त्री मोहम्मद इशाक दारसँग छुट्टाछुट्टै भेटवार्ता समेत गरेका छन्। ती छलफलहरू मुख्यतः युद्धविरामलाई निरन्तरता दिने र क्षेत्रीय शान्ति कायम गर्ने विषयमा केन्द्रित रहेको बताइएको छ।

पाकिस्तानले यस सम्पूर्ण प्रक्रियामा मध्यस्थकर्ताको भूमिका निभाइरहेको छ। इस्लामाबादमा भइरहेको कूटनीतिक प्रयासले दोस्रो चरणको औपचारिक वार्ताका लागि आधार तयार गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

यसपछि अराघचीको ओमानको मस्कट र त्यसपछि रुस भ्रमणको कार्यक्रम रहेको इरानी सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन्। यद्यपि अमेरिका र इरान दुवै पक्षबाट हालसम्म कुनै औपचारिक संयुक्त वक्तव्य सार्वजनिक भएको छैन।

काठमाडौं, १८ फागुन । इरानले इजरायल र अमेरिकाबाट भइरहेको हमलाका विषयमा तत्काल ठोस र प्रभावकारी उपाय अपनाउन संयुक्त राष्ट्रसंघलाई आग्रह गरेको छ ।

इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेस र संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्लाई पत्र पठाउँदै अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति र सुरक्षाको संरक्षणका लागि तत्काल कदम चाल्न माग गरेका हुन् ।

पत्रमा अमेरिका र इजरायललाई कथित आक्रमणका लागि पूर्ण रूपमा जवाफदेही बनाउनुपर्ने उल्लेख गरिएको छ । साथै, सर्वोच्च नेता आयतुल्लाह अली खामेनीको हत्याको कडा निन्दा गर्दै उक्त घटनालाई ‘कायरपूर्ण आतंककारी कार्य’ भन्दै अन्तर्राष्ट्रिय कानुनविरुद्धको कदम भएको दाबी गरिएको छ ।

अराघचीले यस्तो कार्यले स्थापित अन्तर्राष्ट्रिय कानुन उल्लंघन गर्नुका साथै अन्तर्राष्ट्रिय प्रणालीको स्थायित्वलाई कमजोर पार्ने खतरा रहेको उल्लेख गरेका छन् ।

एजेन्सी, ७ असार । इरानले इजरायलमाथि आफ्नो आक्रमण जारी रहुँदा तत्कालै वार्ता सम्भव नभएको स्पष्ट पारेको छ। जेनेभामा आयोजित युरोपेली कूटनीतिज्ञहरूसँगको भेटमा इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले भने: “इजरायली आक्रमण रोकिनुपर्छ, तब मात्र कूटनीतिक संवाद सम्भव हुनेछ।”

उनले आफ्नो राष्ट्रको आणविक कार्यक्रम पूर्ण रूपमा शान्तिपूर्ण भएको दाबी गरे र यो कार्यक्रमका कारण कुनै बहस गर्न नचाहेको बताए। अराघचीले इजरायलको आक्रमणलाई “अन्तर्राष्ट्रिय कानून उल्लंघन” भने र इरानी सरकारका अनुसार त्यसप्रति प्रतिक्रिया जनाउनु आफूहरूको वैध आत्मरक्षाको अधिकार भएको स्पष्ट पारे।

यता, इजरायली सेनाले इरानी मिसाइल भण्डारण एवं प्रक्षेपण केन्द्रहरूमा थप आक्रमण शुरु गरेको समाचार सार्वजनिक भएको छ। यो घटनाक्रमअघि इरानले इजरायलको मध्य क्षेत्रमा मिसाइल आक्रमण गरेको थियो।

तत्पश्चात तेल अभिभका नजिक ठूलो विस्फोट भएको, केही भवनहरूमा आगलागी भएपछि तनाव झनै बढेको छ। इजरायली विदेशमन्त्री एयाल जामिरले पनि आफ्ना नागरिकहरूलाई ‘कठिन दिनहरूका लागि तयार रहन’ अनुरोध गर्दै भिडियो सन्देश जारी गरेका छन्।