काठमाण्डौ, २१ जेठ । अमेरिकी तल्लो सदन (हाउस अफ रिप्रेजेन्टेटिभ) ले राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई इरानमा थप सैन्य कारबाही गर्नबाट रोक्ने उद्देश्यसहितको प्रस्ताव पारित गरेको छ।

युद्ध नगर्ने विषयमा भएको मतदानमा २१५ मध्ये २०८ मतले प्रस्ताव पारित भएको हो। चार रिपब्लिकन सांसदले समेत प्रस्तावको पक्षमा मतदान गरेका थिए।

यो प्रस्ताव पछिल्ला महिनाहरूमा इरान–अमेरिका तनाव र युद्ध विस्तारको सम्भावनालाई लिएर गरिएको राजनीतिक प्रयासको हिस्सा हो। आलोचकहरूले ट्रम्प प्रशासनले कांग्रेसको स्वीकृति बिना सैन्य कारबाही विस्तार गर्न खोजेको आरोप लगाएका छन्।

तर यो प्रस्ताव तत्काल कानुन बन्ने छैन। यसको लागि माथिल्लो सदन अमेरिकी सिनेट को स्वीकृति आवश्यक हुन्छ। त्यसपछि पनि राष्ट्रपतिले भिटो प्रयोग गर्न सक्ने भएकाले अन्ततः लागू हुन दुवै सदनमा दुई तिहाइ बहुमत चाहिन्छ।

युद्धविराम भएको भनिए पनि अमेरिका र इरानबीच पछिल्ला दिनहरूमा आक्रमण र प्रतिआक्रमण जारी रहेको बताइएको छ।

तेहरान, १३ जेठ । अमेरिका र इरानबीच जारी तनाव फेरि चर्किएको छ। इरानले अमेरिकाले आफ्नो भूमिमाथि नयाँ हवाई आक्रमण गरेर युद्धविरामको ‘गम्भीर उल्लङ्घन’ गरेको आरोप लगाएको छ।

अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्ड (सेन्टकम) ले सोमबार दक्षिणी इरानमा इरानी क्षेप्यास्त्र अखडा तथा खानीहरू राख्न प्रयोग भइरहेका डुङ्गाहरूलाई लक्षित गर्दै ‘आत्मरक्षाका लागि सीमित आक्रमण’ गरिएको जनाएको छ।

इरानको परराष्ट्र मन्त्रालयले भने होर्मोजगान क्षेत्रमा भएको यो कदमलाई ‘आक्रामक र अनुचित’ भन्दै यसको परिणामको जिम्मेवार अमेरिका नै हुने चेतावनी दिएको छ। रणनीतिक रूपमा अत्यन्त महत्त्वपूर्ण मानिने स्ट्रेट अफ होर्मुज नजिकको क्षेत्रमा भएको यो घटनाले विश्व ऊर्जा बजारसमेत प्रभावित हुने चिन्ता बढाएको छ। मन्त्रालयद्वारा जारी विज्ञप्तिमा भनिएको छ, “इरानको इस्लामिक गणतन्त्रले कुनै पनि दुष्ट गतिविधिको जवाफ नदिई छोड्ने छैन र आफ्ना नागरिकको सुरक्षामा कुनै सम्झौता गर्ने छैन।”

गत फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलद्वारा इरानमाथि संयुक्त आक्रमण भएपछि सुरु भएको युद्ध अप्रिल ८ मा युद्धविराम सहमतिमा पुगेको थियो। यद्यपि, सोमबारको घटनाले फेरि तनावलाई उत्कर्षमा पुर्‍याएको छ। सेन्टकमले आफ्ना सैनिकमाथि हुन सक्ने सम्भावित खतरालाई रोक्न आक्रमण गरिएको दाबी गरे पनि सटीक स्थान खुलाएको छैन। अमेरिकी सञ्चारमाध्यमका अनुसार बन्दर अब्बास नजिकको क्षेत्र निशानामा परेको हुनसक्ने बताइएको छ।

इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमले बन्दर अब्बास क्षेत्रमा ठूला विस्फोटका आवाज सुनिएको जानकारी दिएका छन्। त्यसपछि इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कर्प्स (आईआरजीसी) ले अमेरिकी ड्रोन खसालेको तथा एउटा फाइटर जेटमाथि फायर गरिएको दाबी गरेको छ।यो घटनाक्रम भइरहँदा युद्धविराम लम्ब्याउने तथा दीर्घकालीन शान्ति सम्झौताका लागि वार्ता जारी रहेको छ। अमेरिकी विदेशमन्त्री एन्टोनी ब्लिन्कनले सम्झौता सम्भव रहेको तर अझ केही समय लाग्ने बताएका छन्।

यता राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सुरुमा सम्झौता नजिक पुगेको संकेत गरे पनि पछि आफ्ना वार्ताकारहरूलाई ‘हतार नगर्न’ निर्देशन दिएको खुलासा गरेका छन्। अमेरिकी सञ्चारमाध्यमका अनुसार प्रस्तावित समझदारीमा ६० दिन युद्धविराम थप्ने, होर्मुज जलमार्ग पुनः सञ्चालन गर्ने तथा इरानको आणविक कार्यक्रमबारे थप वार्ता गर्ने विषय समेटिएको छ।

इरानले भने वार्तामा केही प्रगति भएको स्वीकार गरे पनि तत्काल सम्झौता हुने अवस्था नरहेको स्पष्ट पारेको छ। तेहरानले विदेशमा रोक्का राखिएको आफ्नो सम्पत्ति फुकुवा गर्नुपर्ने मागलाई मुख्य प्राथमिकता बनाएको छ। हाल कतारको दोहामा कतारी मध्यस्थकर्तामार्फत वार्ता जारी रहेको बताइएको छ। इरानी केन्द्रीय बैंकका गभर्नरले पनि सोमबारको छलफलमा भाग लिएर रोक्का सम्पत्तिका विषयमा कुराकानी गरेको स्रोतहरूले बताएका छन्।

विशेषगरी होर्मुज जलमार्ग र उच्च संवर्धित युरेनियमको भण्डारण वार्ताको मुख्य विषय बनेको छ। विश्वको झण्डै २० प्रतिशत तेल आपूर्ति हुने यो जलमार्गमा तनाव बढेसँगै अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको चासो समेत तीव्र बनेको छ।

एजेन्सी, ८ वैशाख । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँग जारी युद्धविरामको समयसीमा सकिनुअघि कडा चेतावनी दिएका छन्। वाशिंगटन समयअनुसार बुधबार साँझ युद्धविराम सकिने भएकाले त्यसअघि कुनै ठोस सम्झौता नभए युद्धविराम थपिने सम्भावना अत्यन्त कम रहेको उनले बताएका हुन्।

रेडियो कार्यक्रम ‘द जोन फ्रेडरिक्स शो’ मा बोल्दै ट्रम्पले इरान वार्ताको टेबुलमा आउनैपर्ने अडान राखे। उनले भने, “यदि उनीहरूले वार्ता गरेनन् भने, उनीहरूले कहिल्यै नदेखेका समस्याहरूको सामना गर्नेछन्। उनीहरूले कल्पना नै नगरेको युद्ध हुनेछ।”

कूटनीतिक प्रयासहरू पनि तीव्र बनाइएको छ। अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्स सम्भावित दोस्रो चरणको वार्ताका लागि पाकिस्तान जाने तयारीमा रहेको बताइएको छ। उनीसँगै विशेष दूत स्टीभ विटकफ र ट्रम्पका ज्वाइँ जारेड कुशनर पनि वार्तामा सहभागी हुन सक्ने जनाइएको छ।

यसअघि पाकिस्तानको राजधानी इस्लामाबाद मा लामो वार्ता भए पनि कुनै सम्झौता हुन सकेको थिएन। अमेरिकी पक्षले इरानले आणविक हतियार नबनाउने प्रतिबद्धता जनाउन अस्वीकार गरेको दाबी गरेको थियो।

इरानले भने अमेरिकामाथि दबाब र धम्कीको राजनीति गरेको आरोप लगाएको छ। इरानी राष्ट्रपति मसूद पेजेश्कियान ले अमेरिकी चेतावनीलाई “अनुचित व्यवहार” भन्दै दबाबका बीच कुनै सम्झौता नगर्ने बताएका छन्। इरानको विदेश मन्त्रालयले हालसम्म कुनै औपचारिक वार्ता तय नभएको बताएको छ।

यसैबीच ट्रम्पले आफ्नो सामाजिक सञ्जाल ट्रुथ सोशल मार्फत इरान सम्झौतामा सहमत नभएसम्म अमेरिकी नौसेनाले इरानी बन्दरगाहमा लगाएको समुद्री नाकाबन्दी नहटाउने बताएका छन्। उनले उक्त नाकाबन्दीका कारण इरानले दैनिक ५०० मिलियन डलरभन्दा बढी आर्थिक क्षति भोगिरहेको दाबी गरेका छन्।

वासिङ्टन डिसी । इरानसँग जारी युद्धबीच अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प ले थप सैन्य रणनीति अघि बढाएका छन्। सोही क्रममा अमेरिकी सेनाको चर्चित ‘८२ औँ एयरबर्न डिभिजन’का हजारौँ सैनिकहरू पश्चिम एसियातर्फ पठाइएको छ।

समाचार एजेन्सी रोयटर्सका अनुसार नर्थ क्यारोलिनास्थित फोर्ट ब्रागबाट प्रस्थान गरेका प्याराट्रूपरहरू सम्भावित स्थलगत कारबाहीका लागि तयारी अवस्थामा राखिएको बताइएको छ। यसअघि नै करिब २५ सय मरिन सैनिक उक्त क्षेत्रमा पुगिसकेका छन् भने नयाँ टोलीमा हेडक्वार्टर, बन्दोबस्ती सामग्री र ब्रिगेड कम्ब्याट टिम समेत समावेश छन्।

अमेरिकी प्रशासनले तत्काल इरानभित्र सेना पठाउने निर्णय नगरे पनि आवश्यक परे जुनसुकै अवस्थामा हस्तक्षेप गर्न सक्ने तयारी गरिएको स्रोतले जनाएको छ। अमेरिकी प्रशासनभित्र इरानको प्रमुख तेल निर्यात केन्द्र खर्ग टापु कब्जा गर्ने विषयमा पनि छलफल भइरहेको बताइएको छ। यद्यपि इरानको सम्भावित प्रतिकारका कारण यो योजना जोखिमपूर्ण मानिएको छ।

सैन्य रणनीतिकारहरूले इरानभित्र रहेको उच्च संवर्धित युरेनियम नियन्त्रण वा नष्ट गर्ने विकल्पमाथि समेत विचार गरिरहेका छन्। यसका लागि लामो समयसम्म इरानी भूमिमा सैन्य उपस्थितिको आवश्यकता पर्न सक्ने जनाइएको छ। यसैबीच स्ट्रेट अफ होर्मुजमा तेल ट्याङ्करहरूको सुरक्षाका लागि तटीय क्षेत्रमा सेना उतार्ने विकल्प पनि अमेरिकाको रणनीतिमा परेको छ।

राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प ले युद्ध अन्त्यका लागि वार्ताको प्रयास भइरहेको बताए पनि होर्मुज नखोलेमा इरानका तेल कुवा र पावर प्लान्टमा आक्रमण गर्ने चेतावनी दिएका छन्। फेब्रुअरी २८ देखि सुरु भएको ‘अपरेसन एपिक फ्युरी’अन्तर्गत अमेरिकाले अहिलेसम्म ११ हजारभन्दा बढी लक्ष्यमा आक्रमण गरिसकेको छ। यस युद्धमा १३ जना अमेरिकी सैनिकको मृत्यु भएको छ भने ३०० भन्दा बढी घाइते भएका छन्।

विश्लेषकहरूका अनुसार नयाँ युद्धमा नफस्ने चुनावी वाचा गरेका ट्रम्पका लागि इरानमा स्थल सेना पठाउने निर्णय राजनीतिक रूपमा चुनौतीपूर्ण बन्न सक्नेछ।