मुख्यबुँदा

ब्लू ओरिजिनको ‘न्यू ग्लेन’ रकेट परीक्षणका क्रममा विस्फोट

घटना फ्लोरिडाको केप क्यानाभेरल लन्च प्याडमा भएको

कुनै मानवीय क्षति नभएको कम्पनीको दाबी

विस्फोटपछि अनुसन्धान सुरु, जेफ बेजोसले पुनर्निर्माणको प्रतिबद्धता

नासा र आर्टेमिस चन्द्र अभियानमा असर पर्ने सम्भावना

एजेन्सी, १५ जेठ ।  अमेरिकी अर्बपति जेफ बेजोसको स्वामित्वमा रहेको अन्तरिक्ष कम्पनी ब्लू ओरिजिनलाई फेरि ठूलो धक्का लागेको छ। कम्पनीको महत्त्वाकांक्षी ‘न्यू ग्लेन’ रकेट परीक्षणका क्रममा विस्फोट भएको छ। घटना फ्लोरिडास्थित केप क्यानाभेरल स्पेस फोर्स स्टेशनमा गरिएको ‘हटफायर’ परीक्षणका बेला भएको हो।

कम्पनीका अनुसार परीक्षणका क्रममा अचानक प्राविधिक समस्या उत्पन्न भएपछि रकेटमा आगलागी भई विस्फोट भएको हो। सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भिडियोहरूमा करिब ९८ मिटर अग्लो रकेटको तल्लो भागबाट बाक्लो धुवाँ निस्किएको र केही क्षणमै ठूलो आगोको मुस्लोमा परिणत भएको देखिएको छ।

ब्लू ओरिजिनले घटनापछि जारी गरेको संक्षिप्त वक्तव्यमा सबै कर्मचारी सुरक्षित रहेको र कुनै मानवीय क्षति नभएको जनाएको छ।‘न्यू ग्लेन’ रकेट कम्पनीको दीर्घकालीन अन्तरिक्ष योजनाको प्रमुख हिस्सा हो। यस घटनाले कम्पनीको भविष्यका मिसन र परीक्षण कार्यक्रममाथि थप प्रश्न उठाएको छ।

घटनापछि कम्पनीका संस्थापक जेफ बेजोसले दुर्घटनाको कारण पत्ता लगाउन अनुसन्धान जारी रहेको बताएका छन्। उनले आवश्यक परे संरचना पुनर्निर्माण गर्ने र कम्पनीलाई पुनः उडानमा फर्काउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्। ब्लू ओरिजिनका प्रमुख प्रतिस्पर्धी कम्पनी स्पेसएक्सका संस्थापक एलन मस्कले पनि घटनाप्रति दुःख व्यक्त गर्दै यसलाई दुर्भाग्यपूर्ण बताएका छन्।

फ्लोरिडाका सांसद माइक ह्यारिडोपोलोसले नासाका प्रशासक जेरेड आइज्याकम्यानसँग निरन्तर सम्पर्कमा रहेको जानकारी दिएका छन्। उनले कुनै घाइते नभएकोमा राहत व्यक्त गर्दै उद्धारकर्मी, इन्जिनियर र प्रक्षेपण टोलीलाई धन्यवाद दिएका छन्। अमेरिकी अन्तरिक्ष संस्था नासा र ब्लू ओरिजिन हाल आर्टेमिस चन्द्र अभियान अन्तर्गत चन्द्र ल्यान्डर विकासमा सहकार्य गरिरहेका छन्। नासाले घटनाबारे जानकारी रहेको र विस्तृत अनुसन्धानपछि आगामी मिसनमा पर्ने असर मूल्याङ्कन गरिने जनाएको छ।

यसअघि पनि न्यू ग्लेन रकेटले केही प्राविधिक समस्या सामना गरेको थियो। गत महिना गरिएको परीक्षणमा रकेटले उपग्रहलाई निर्धारित कक्षामा पुर्‍याउन सकेको थिएन। यद्यपि बूस्टर पुनः प्राप्ति सफल भएको कम्पनीको दाबी थियो।

पछि अमेरिकी संघीय उड्डयन प्रशासन (एफएए) ले कम्पनीलाई दुर्घटनाबारे अनुसन्धान गर्न निर्देशन दिएको थियो। कम्पनीका अनुसार उक्त अनुसन्धान हालै सम्पन्न भइसकेको छ। मे २२ मा कम्पनीले अत्यधिक तापीय अवस्थाका कारण एउटा इन्जिनले पूर्ण शक्ति उत्पादन गर्न नसक्दा लक्ष्यित कक्षा गुमेको जानकारी दिएको थियो।

एजेन्सी । विश्वभर व्यावसायिक अन्तरिक्ष उद्योग तीव्र गतिमा विकास हुँदै गर्दा चीनले पनि यस क्षेत्रमा उल्लेखनीय प्रगति गरेको छ। चीनको लङ मार्च–१२ बी रकेटको परीक्षण हिजो सफल भएसँगै चीन व्यावसायिक रकेट कार्यक्रममा अझ बलियो बनेको देखिएको हो।

लङ मार्च–१२ बी रकेट चाइना एयरोस्पेस साइन्स एन्ड टेक्नोलोजी कर्पोरेसनअन्तर्गतको व्यावसायिक रकेट निर्माण कम्पनीले विकास गरेको नयाँ पुस्ताको पुनः प्रयोगयोग्य रकेट हो। यो रकेट विशेष गरी न्यून पृथ्वी कक्ष (लो अर्थ अर्बिट) का उपग्रह तैनाथ गर्न डिजाइन गरिएको हो। यस रकेटमा २० टनसम्म तौल बोक्ने क्षमता रहेको छ।

कम्पनीका अनुसार परीक्षणले रकेटको डिजाइनको सम्भाव्यता र विश्वसनीयता पूर्ण रूपमा पुष्टि गरेको छ। पछिल्ला वर्षहरूमा अमेरिकाको स्पेसएक्स र ब्लू ओरिजिनजस्ता निजी कम्पनीहरूले व्यावसायिक अन्तरिक्ष उद्योगमा ठूलो सफलता पाइसकेका छन्।

चीनले पनि आफ्नो व्यावसायिक रकेट कार्यक्रमलाई प्राथमिकतामा राख्दै आएको छ। सेरेस–१ जस्ता ठोस इन्धन प्रयोग गर्ने साना व्यावसायिक रकेटहरू लागत प्रभावी र छिटो तयार हुने भएकाले साना उपग्रह प्रक्षेपणमा लोकप्रिय बन्दै गएका छन्।

विश्वको व्यावसायिक अन्तरिक्ष उद्योग सन् २०४० सम्ममा एक खर्ब अमेरिकी डलर नाघ्ने अनुमान गरिएको छ। बढ्दो बजारमा चीनको सक्रियताले अन्तरिक्ष क्षेत्रमा प्रतिस्पर्धा अझ तीव्र बनाउने देखिएको छ।