- २ असार २०८३, मंगलवार / Jun 16, 2026
वित्तीय क्षेत्रमा विकृति मौलाइरहेका बेला केही सहकारी यस्ता पनि भेटिए जसले बचतकर्ताको विश्वासलाई डगमगाउन दिएन । नेपाल सरकार, सहकारी विभाग र नियमनकारी निकायले जारी गरेका निर्देशन, नीति तथा नियमहरु लत्याउँदै सञ्चालकले मनपरि रकम हिनामिनासमेत गरे । अनउत्पादक क्षेत्रमा लगानी गरेर सहकारी क्षेत्र नै डामाडोल पार्ने अवस्थामा पुगे । यी र यस्ता समाचार छ्यापछ्याप्ती आइरहदाँ श्री बाराही सहकारी संस्था लि.ले भने उत्साहपूर्वक बार्षिक उत्सव मनाइरहेको छ । आफ्नो २५ औं बार्षिक उत्सव मनाउँदै गर्दा कैलाश खबरले सस्थाका अध्यक्ष विश्वराम त्वायनासंग गरेको कुराकानीको सारसंक्षेप यहाँ प्रस्तुत गरेका छौंः सम्पादक
यहाँलाई स्वागत छ ?
धन्यवाद ! यस्तो विषम परिस्थितिमा सहकारी क्षेत्रका राम्रा र नराम्रा कुरालाई आम मानिसकहाँ पु¥याउने अवसर दिनु भएकोमा यहाँलाई धन्यवाद । बजारमा आइरहेका हल्लाले सहकारीको साँख नै गिरेका बेला हाम्रो सहकारीले बचत कर्ताको विश्वास जितेको छ । यहाँको कार्यक्रममार्फत मेरो संस्थाको गतिविधि र कुरा राख्न दिनु भएकोमा संस्थाको तर्फबाट पनि विशेष धन्यवाद ।
अहिले आर्थिक वर्षको अन्त्यतिर क्लोजिङ चलिरहेको छ, श्री बाहारी बचत तथा ऋण सहकारी संस्था लि. को अवस्था के छ ?
हामीले बार्षिक साधारण सभा गर्दैछौं । विभिन्न संस्थाहरुको जस्तै हाम्रो पनि क्लोजिङको कार्य चलिरहेको छ । अहिले हामी पच्चिसौं वार्षिक उत्सवमा जुटिरहेका छौं ।
यस्तो विषम परिस्थितिमा पनि यस्तो उर्जा कसरी आयो ?
हो, अहिले बजारमा सहकारीका बारेमा धेरै नराम्रा हल्लाहरु आइरहेका छन् । नराम्रा हल्लाकैबीच हामीले संस्थाका कामहरु अगाडी बढाइरहेका छौं । तर बजारमा चलेको हल्लाले हाम्रो सहकारीलाई छुँदैन । सबै सहकारी संस्थाहरु नराम्रा छैनन् । केही संस्थाका संचालकहरुको ग्रैर जिम्मेवारी कार्यले गर्दा बजारमा भ्रम छ ।
राम्रा सहकारी संस्थाहरुलाई नराम्रो हल्लामा गाँझ्न मिल्दैन । यस्तो अवस्थामा हामीले हाम्रो संस्थाको पहिचान बचाउन सकेका छौं । हाम्रा बचतकर्ताबीच के गर्ने भन्नेबारे हामीले सञ्चालक समितिमा व्यापक छलफल गरेर अघि बढ्छौं । त्यसैले यो २५औं वर्ष गाठको अवसर पारेर हामीले विभिन्न कार्यक्रमहरु प्नि घोषणा गरेका छौं । अस्ती असार ३० गते सूर्यविनायक चोकमा सस्थाले खुल्ला रक्तदान कार्यक्रम भव्यरुपमा सम्पन्न ग¥यौं ।
भिडियो हेर्न यहाँ क्लिक गर्नुहोस्…
कस्तो रर्यो कार्यक्रम ?
हामीले आशा गरेको भन्दा पनि राम्रो सहभागितामा रक्तदान कार्यक्रम सम्पन्न भयो । यही श्रावण ३ गते पनि हामीले संस्थाको प्राङ्गणबाट सुकुन्दा ¥याली आयोजना गरेका छौं । ¥यालीमा सहभागिताका लागि सम्पूर्ण सदस्य, शुभचिन्त, मिडियाकर्मीलगायत सरोकारवालालाई निमन्त्रणा गरिसेका छौं । साथै श्रावण ४ गते नेपाल मजदुर किसान पार्टीका अध्यक्ष नारायणमान विजुक्छे ‘रोहित’ को प्रमुख आतिथ्यतामा संस्थाका जेष्ठ सदस्य र संस्थापक सदस्यहरुलाई सम्मान गर्ने कार्यक्रम राखेका छौं ।
समुदायमा आधारित हाम्रो सहकारी संस्था भएकाले हामीले संस्थामा बचत लिने र ऋण दिने मात्रै होइन्, समाजिक उत्तरदायित्व भएकाले समाजमा केहि योगदान दिनुपर्छ भन्ने उद्देश्यका साथ समाजका जेष्ठ सदस्यहरुलाई सम्मान गर्न लागेका छौं । रजत वर्षको अवसरमा यसरी सम्मान गर्न पाउँदा सस्थाको पनि सम्मान बढ्ने हामीले सोचेका छौं ।
सरकार, सहकारी विभागलले जारी गरेका नीति, ऐन, नियमहरु उल्लङ्घन गरेर सहकारी संस्थाहरु चलिरहेका बेला यो हावाले तपाईको संस्थालाई छोएन ?
हाम्रो संस्था ऐन, नियमको परिधिमा रहेर चलेको सहकारी सस्था हो । नियमक निकायले जारी गरेको नीति, नियम तथा निर्देशनहरु हामी पूर्ण पालना गर्दछौं । केही समय अघि मात्रै हाम्रो संस्थालाई बानेश्वरस्थित सहकारी विभागले निरीक्षण ग¥यो । सम्पूर्ण कागजात चेक जाँच ग¥यो । हाम्रो सहकारीको सबै फाइल अध्ययनपश्चात विभागले प्रसंशा पनि ग¥यो । राम्रो छ, यसरी नै संस्थालाई सञ्चालन गर्नुपर्छ भनेर सुझाव सल्लाह दिनु भयो ।
त्यो सुझावलाई ग्रहण गर्दै हामीले भन्यौं, ‘नियमककारी निकायले सधै यसरी नै अनुगमन गर्नु प¥यो । नियमित अनुगमन भए सहकारी पनि सहि बाटोमा हिड्न बाध्य हुने छन् भनेर अनुरोध ग¥यौं ।’ सहकारी क्षेत्रमात्रै नभर सम्पूर्ण क्षेत्रहरुको नियमित अनुमगन हुन जरुरी ठानेका छौं । सहकारी तथा वित्तिय क्षेत्र चुस्त दुरुस्त भयो भने मात्र अगाडी बढ्न सक्छ । जसले जे पायो त्यही गर्न थाले वित्तिय क्षेत्र धरासायी बन्छ र नकारात्मक असर पर्न जान्छ । संविधानले नै सहकारी क्षेत्रलाई तीन खम्बे अर्थतन्त्रका रुपमा चित्रण गरेको छ । सहकारीलाई तेस्रो खम्बा मानेर मात्रै हुँदैन, यसको कार्यान्वयन पनि राम्रोसंग गर्नु पर्दछ ।
गुणस्तरीय वित्तिय सेवा प्रवाह गर्न प्रतिस्पर्धा हुनुपर्नेमा सहकारी सञ्चालकहरुले बचतकर्ताको रकम हिनामिना गर्ने, मनोमानी ढंगले लगानी गर्नेमा पो प्रतिस्पर्धा चल्यो । यसको कारण के होला ?
हजुरले भने जस्तै राम्रो कुरामा पो प्रतिस्पर्धा चल्नु पर्ने हो । बचतकर्ताको रकमलाई कसरी सुरक्षित तवरले लगानी गर्ने, कसरी सुरक्षित राख्ने ? भनेर प्रत्याभूत दिनुपर्ने, नियम कार्यान्वयन गर्नुपर्ने हो तर केही सञ्चालकले मनोमानी गरिदिदा सहकारीको बदनाम हुने अवस्था आयो । हुनत गलत गर्नेहरु कारबाहीको भागेदारी पनि भएका छन् । आजभोलि स्थानीय भन्दा पनि बाहिर जिल्लाका सञ्चालक बस्ने भएर यस्तो भएको हो ।
कार्यालयमा स्थानीय व्यक्ति कर्मचारी लिएर संस्था सञ्चालन गर्ने, अफिस सञ्चालन गर्ने, सहकारी सञ्चालन गर्ने परिपाटी चलिरहेको छ । यसलाई रोक्न जरुरी छ । यसरी संस्था सञ्चालन गर्दा स्थानीय कर्मचारीको नाताले आफ्नो छर–छिमेक, चिनेको नातागोता सबैको बचत सङ्कलन गर्ने र सङ्कलन गरेको रकम सञ्चालक समिति पनि जनु स्थानीय भन्दा बाहिरका हुनुहुन्छ । उहाँहरुले आफुखुसी प्रयोग गरिदिने । त्यो व्यवस्थापनले हेर्न पर्ने हो, हेर्न सकेन । सहकारी सञ्चालकले मनपरि बचत रकमलाई नचाइदिएको भए यस्तो अवस्था आउँने नै थिएन । सञ्चालक समितिमा गलत नियतले बस्ने केहि पदाधिकारीले गर्दा सबै सहकारी संस्थाहरु यसको शिकार भएजस्तो भएको हो ।
अस्वस्थ प्रतिस्पर्धाले कतिपय सहकारी चलाउन नै गाह्रो छ भनिरहेका बेला तपाईं उत्साहित भएर सञ्चालन गर्न सकिन्छ भनिरहनु भएको छ । बचतकर्ताले तपाईंहरुलाई पनि त आरोप लाउछन् होला नि ?
संस्थाहरु सबै एउटै हुन् भन्नेहरु पनि छन् । तर हामीले सचेत भएर बचतकर्तालाई छलफलमा सहभागि गराएर के गर्ने भन्नेमा छलफल गर्छौं । उनीहरुको राय सल्लाह बमोजिम चल्छौं । हामी समुदायमा आधारित सहकारी संस्थामा छौं । समुदायमा नै काम गछौं । सदस्यहरुसंगै बचत संकलन गर्ने र सदस्यहरुलाई नै लगानी गर्ने गर्छौं । सदस्यहरुबाट सङ्कलित रकम सदस्यहरुलाई नै ऋण प्रवाह गर्छौं ।
हामी गैर सदस्यबाट बचत संकलन पनि गर्दैनौं, ऋण पनि प्रवाह गर्दैनौं । सदस्यको विश्वासिलो भएकाले श्री बाराही बचत तथा ऋण सहकारी संस्था सञ्चालन गर्न समस्या पनि आएन । समय–समयमा अन्तरक्रिया गर्छौं । स्वास्थ्य शिविर, ऋणीको अवस्था, संस्था सञ्चालनलगायत विविध गतिविधि पनि गर्ने भएकाले हामीमा बजारको जस्तो समस्या छैन् र समस्या आउन पनि दिदैनौं ।
सहकारी संस्थामा भ्रम त छ नि । यो भ्रमलाई कसरी चिर्नु हुन्छ ?
भ्रमहरु चिर्न हाम्रो संस्थाले स्थापनाकालदेखि नै सहकारी सम्बन्धि विभिन्न कार्यहरु सञ्चालन गर्दै आएको छ । कस्ता सहकारी संस्थामा आफुले जिन्दगीभर कमाएको बचत जम्मा गर्ने भनेर प्रचार सामाग्रीहरु पनि तयार गर्ने, सदस्यहरुलाई शिक्षा शिविर राख्ने, सदस्यसंग नियमित भेटघाट लगायतका कार्य गर्दै आएका छौं ।
संस्थाको साधारण सभा बेलैमा गर्छौं । साधारणसभामा समपूर्ण सदस्यलाई अनिवार्य उपस्थित गराउँछौं । संस्थाको प्रतिवेदन दिन्छौं । प्रतिवेदन हरेर हामीले गरेका राम्रा र नराम्रा कार्यको व्यापक छलफल हुन्छ । गल्ती कमीकमजोरी भए सच्याउछौं ।
श्री बाराही बचत तथा ऋण सहकारी संस्थामा सदस्यले गरेको बचत सुरक्षित रहन्छ भन्ने आधार के ?
सदस्यहरुसंगै हामीले बचत सङ्कलन गर्छौं । सदस्यहरुसंगै हामीले आर्थिक कारोबार अगाडी बढाउछौं । गैर सदस्यहरुसंग हामी केही कारोबार गर्दैनौं । सदस्यमा आधारित भएको नाताले हामीले सदस्यहरुलाई व्यवसाय सञ्चालन गर्न विना धितो र धितोमा ऋण प्रवाह गर्ने गरेका छौं । यसरी ऋण प्रवाह गरि सकेपछि ऋण फाइलमा नै आवश्यक कागजपत्रहरु राखिदिएका हुन्छौं । ऋण प्रवाहका लागि हामीले संस्थागत मूल्याङ्कन कर्ता पनि राखेका छौं ।
सञ्चालक समिति तथा व्यवस्थापनले सम्बन्धित क्षेत्रमा गएर मूल्याङ्कन गर्न नसक्ने अवस्थामा संस्थागत मूल्याङ्कन कर्ताले काम गर्ने गर्दछन् । यसमा संस्थागत मूल्याङ्कन कर्ता, संस्थाको ऋण उपसमितिबाट एक जना, संस्थाको व्यवस्थापनबाट एक जना रहन्छ । सदस्यले ऋण माग गरी सकेपछि फिल्डमा गएर निरीक्षणबाट मूल्याङ्कन गरी ऋण उपसमितिको बैठकबसी धितो मूल्याङ्ककर्ता, ऋण उपसमिति, ब्यवस्थापनले मूल्याङ्क गरी ल्याएको फाइललाई सिफारिस गरी सञ्चालक समितिमा पठाउँछ ।
यसरी सञ्चालक समितिले अनुमोदन गरेपछि ऋण प्रवाह गर्ने गर्दछौं । सदस्यसंग बचत गराएको रकम सदस्यलाई नै केहि प्रतिशत लगानी गर्ने गरेका छौं । यस कारणले हामीले बचतकर्ताको रकम सुरक्षित रहेको पूर्ण प्रत्याभूति दिन्छौं ।
बचतकर्ता आर्कषित गर्ने सेवा सुविधाहरु के के छन् ?
हेरक संघ-संस्थाका आफ्नै किसिमका नियम हुने गर्दछन् । यस संस्थामा पनि बचतकर्ताले पालना गर्नु पर्ने नियमहरु छन् । संस्थाले आफ्नो नियम बाहिर गएर केहि काम गर्न मिल्दैन । कसैलाई काखा कसैलाई पाखा गर्ने भन्ने हुँदैन् । सबै सदस्यहरुलाई संस्थाले समानरुपमा हेर्ने गर्दछ । हाम्रो संस्थामा सदस्यहरुले कसरी बचत गर्ने भन्ने विभिन्न योजनाहरु रहेका छन् । यसमा ३ महिना, ६ महिना र १ वर्षको भाका छ । प्रत्येक ३ महिना, ६ महिना र १ वर्ष गरी बजारको परिस्थिति हेरी ब्याजदरमा पनि मूल्याङ्कन गर्छौं ।
मुद्दती राख्यो भने मुद्दतीको ब्याज प्रतिशत पनि तोकिएको हुन्छ । सेवा सुविधा भन्नाले बचतकर्ता बचत मुद्दतीमा राख्नु भएको छ भने त्यही मुद्दती रसिदलाई धितो राखेर पनि ऋण प्रवाह गर्दछौं । यसमा सदस्यलाई १० प्रतिशत दिन्छौं भने ऋण लिएमा २ प्रतिशत थपेर ऋण प्रवाह गर्दछौं । कुनै सदस्यले बचत गरेको ९० प्रतिशतसम्म सदस्यको रसिदमा धितो राखेर ऋण लगानी गछौँ । यसरी सदस्यले चाहेजति ऋण लिन सक्छन् ।
अहिले सहकारी क्षेत्रको परिस्थिति नराम्रो भएको अवस्थाले गर्दा ३० लाखसम्म लगानी गर्ने गरेका छौं । त्यसमा पनि कुनै सदस्यले अति आवश्यक छ भनेको खण्डमा मात्रै अनुगमन गरेर गर्ने व्यवस्था गरेका छौ । नभए हामीले अहिले ऋण प्रवाह नै रोकिदिएका छौं । हामीले ३४ प्रतिशत तरलता कायम राखेर बचतकर्ताको रकम सुरक्षित राखेका छौं ।
२५ वर्षसम्म आइपुग्दा भोग्नु परेका समस्या र चुनौतीहरु के छन् ?
समस्या र चुनौतीहरु नहुने ठाउँ सायदै होलान् । समस्या र चुनौतीहरु आएमा सञ्चालक समितिसंग बारम्बार छलफल गरेर समाधान गर्छौं । छलफलबाट समाधानको बाटो समात्दै अगाडि बढ्छौं ।
यस संस्थामा सदस्य कसरी बन्न सकिन्छ, यसको कार्य क्षेत्र कहाँ हो ?
सदस्य बन्न गाह्रो छैन् । भक्तपुर जिल्ला नै हाम्रो कार्य क्षेत्र हो । भक्तपुर नगरपालिका, सूर्यविनायक नगरपालिका, मध्यपुर थिमी नगरपालिका र चाँगुनारायण नगरपालिकाका नागरिक सदस्य बन्न सक्दछन् । मध्यपुर नगरपालिकामा वडा नं. ३ मात्रै अहिले हाम्रो कार्यक्षेत्र रहेको छ । यसलाई पनि हामी विस्तार गर्ने तयारीमा छौं ।
नागरिकताको फोटोकपी, पासपोर्ट साइजको फोटो तीन प्रति, सदस्यता दस्तुर रु. ५०, प्रवेश शुल्क रु. ५०, परिचय पत्र रु. १० शुल्क तिरेर सदस्य बन्न सकिन्छ । सदस्य बनेपछि नियमति १००, २००, ५०० र १००० जति बचत गर्न सक्नुहुन्छ । बार्षिक उत्सवको अवसर पारेर हामीले १ कित्तामा पनि सदस्यता वितरण गरिरहेका छौं । संस्थामा आउन सम्भव नभएको अवस्थामा हाम्रा संस्थाका पदाधिकारी, सदस्यहरु र कर्मचारीमार्फत पनि सदस्य बन्न सक्नुहुन्छ ।
अन्तमा, के सन्देश दिन चाहानु हुन्छ ?
संस्थाको २५औं वर्षगाँठको अवसरलाई रजत शुभारम्भको घोषणा गर्दछौं । यो वर्ष हामी रजत वर्षको रुपमा मनाउदैछौं । वर्षभरी नै विभिन्न कार्यक्रमहरुको घोषणा गर्ने छौं । सामाजिक उत्तरदायित्व अन्तर्गत पनि विभिन्न कार्य अगाडि बढाएका छौं । साउन ३ गते संस्थाको प्राङ्गणबाट नै सुकुन्दा ¥यालीको आयोजना गरेका छौं । यस ¥याली सम्पूर्ण सदस्यहरु र हाम्रा शुभचिन्तकहरु सहभागि भएर कार्यक्रम सफल पारीदिन हुन विनम्र अनुरोध गर्दछु ।
सहकारी क्षेत्रमा देखिएको विषम परिस्थिति र आर्थिक मन्दीको समयमा हाम्रो संस्था श्री बाराही बचत तथा ऋण सहकारी संस्था लि. का बारेमा केही कुरा राख्न दिएको म कैलाश खबर परिवारप्रति कृतज्ञता व्यक्त गर्दछु । हाम्रो सहकारीको कुरा राख्न दिएकोमा बाराही बचत तथा ऋण सहकारी परिवारको तर्फबाट यहाँको उत्तरोत्तर प्रगतिको कामना गर्दछु । धन्यवाद
