- ११ बैशाख २०८३, शुक्रबार / Apr 24, 2026
काठमाडौं, १४ भाद्र । दूरपश्चिमेलीको मुख्य पर्व गौराअन्तर्गत आज तेस्रो दिन शनिबार व्रतालु महिलाले गौरादेवीलाई गौराघरमा भित्र्याउँदै छन् । स्थानीय भाषामा भितरीकी गौरा अर्थात् ‘ठूली गौरा’ भनिने यो दिनलाई व्रतालुले विशेष दिनका रूपमा लिने गरेका छन् ।
बिहान नुहाएर साँझको समयमा गौरालाई गौराघरमा भित्र्याउने चलन रही आएको संस्कृतिविद् आचार्य विष्णुदत्त भट्टले जानकारी दिए । शनिबार अमुक्ताभरण सप्तमी भएकाले व्रतालुहरू एक ठाउँमा जम्मा भई फाग गीत गाएर गौरादेवीको पूजा गर्ने परम्परा रहेको उनले बताए । ‘ठूली गौरा’ को दिन गौरा र महेश्वरको प्रतिमूर्ति स्थापना गरेर व्रतालु महिलाले फलफूल र बिरुडासहित गौरादेवीको पूजा गर्ने चलन छ । व्रतालुले धारण गर्ने विशेष धागो अर्थात् दुबधागो पनि आजै गौरादेवीमा अर्पण गरिन्छ ।
साउ, अपामार्ग, तिललगायतका वनस्पतिबाट गौराको प्रतिमूर्ति बनाएर पूजा गर्ने परम्परा छ । खेतबारीबाट ल्याइएका यी वनस्पतिबाट बनाइएको गौराको प्रतिमा आज गौराघरमा भित्र्याइन्छ । पुरुषहरूले जनै धारण गरेजस्तै महिलाले गौराको समयमा दुबधागो धारण गर्ने प्रथा रहेको पण्डित जयानन्द भट्टले बताएका छन् ।
आज साँझ व्रतालु महिलाले कुण्ड स्नान गर्ने चलन छ । आज गौरादेवीमा चढाइएको दुबधागो भोलि दुर्वाष्टमी अर्थात् अठ्यावालीका दिन महिलाले धारण गर्ने गर्छन् । नयाँ दुबधागो आज अर्पण गरेर भोलि अठ्यावाली सकिएपछि धारण गर्ने प्रचलन रहिआएको छ ।
गौरापर्वको मुख्य दिन सप्तमीमा गौरा र महेश्वरको पूजा गरी व्रतालु महिलाले राति मिठोमसिनो भोजन गर्ने परम्परा छ । मौलिक पर्वका रूपमा रहेको गौराको मुख्य दिन भोलि गौराष्टमी अर्थात् अठ्यावालीका दिन महिलाले गौरालाई गौराघरबाट गौराखलामा लगेर पूजा गर्ने गर्छन् ।
गौराको समयमा ऐतिहासिक ठाडो खेल, ढुस्को, धमारी, चैत खेल्ने परम्परा अझै पनि जीवित छ । सुदूरपश्चिममा दशैँभन्दा बढी महत्व दिइने यस पर्वका लागि विदेशमा रहेका व्यक्तिहरू समेत घर फर्किने गर्छन् ।
