मुख्य बुँदा

युद्ध अन्त्यको घोषणापछि कच्चा तेलको मूल्यमा उल्लेख्य गिरावट

ब्रेन्ट क्रुड करिब ३.९ प्रतिशत र अमेरिकी क्रुड ४.८ प्रतिशतले घट्यो

इरानसँगको सहमति र नाकाबन्दी हटाउने घोषणाले बजारमा सकारात्मक प्रभाव

हर्मोज जलमार्ग खुलाउने तयारीले आपूर्ति सहज हुने अपेक्षा

ऊर्जा बजारमा राहत देखिए पनि दीर्घकालीन चुनौती अझै बाँकी

काठमाडौं, १ असार । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँग युद्ध अन्त्य गर्ने ऐतिहासिक सहमति भएको र इरानमाथिको नौसैनिक नाकाबन्दी हटाउने घोषणा गरेसँगै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य उल्लेख्य रूपमा घटेको छ।

यस घोषणापछि विश्व ऊर्जा बजारमा सकारात्मक प्रभाव परेको छ। ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य करिब ३.९ प्रतिशतले घटेर प्रतिब्यारेल झन्डै ८४ अमेरिकी डलरमा पुगेको छ भने अमेरिकी क्रुडको मूल्य ४.८ प्रतिशतले घटेर प्रतिब्यारेल करिब ८१ डलरमा झरेको छ।

यसअघि पनि सम्भावित सम्झौताका संकेतपछि तेलको मूल्य घट्दो क्रममा थियो। नयाँ सहमतिले ऊर्जा आपूर्ति सहज हुने अपेक्षा बढेसँगै बजारमा थप राहत देखिएको हो।

सम्झौताअनुसार इरानी बन्दरगाहमाथिको अमेरिकी नाकाबन्दी हटाउने र विश्वकै महत्त्वपूर्ण तेल ढुवानी मार्ग ‘स्ट्रेट अफ हर्मोज’लाई पुनः सहज रूपमा सञ्चालन गर्ने तयारी गरिएको जनाइएको छ। यसले अन्तर्राष्ट्रिय तेल आपूर्तिमा सुधार आउने विश्वास गरिएको छ।

यद्यपि विश्लेषकहरूका अनुसार युद्धबाट प्रभावित पूर्वाधारको पुनर्निर्माण, बन्द तेलकुवा पुनः सञ्चालन, आपत्कालीन पेट्रोलियम भण्डारण पुनः भर्ने कार्य तथा जलमार्गको पूर्ण सुरक्षा सुनिश्चित गर्न समय लाग्ने भएकाले तेलको मूल्य दीर्घकालसम्म न्यून रहन्छ भन्ने निश्चित छैन।

युद्ध अन्त्यको खबरसँगै अमेरिकी सेयर बजारको फ्युचर्समा पनि सुधार देखिएको छ। डाउ फ्युचर्स, एस एन्ड पी ५०० र नास्डाक फ्युचर्स सूचकहरूमा वृद्धि भएको जनाइएको छ।

काठमाडौं ।अमेरिका र इरानबीच जारी तनाव समाधान गर्ने प्रयास असफल भएसँगै विश्व बजारमा कच्चा तेलको मूल्यमा तीव्र वृद्धि भएको छ। अमेरिकी नौसेनाले रणनीतिक रूपमा महत्वपूर्ण मानिने ‘स्ट्रेट अफ होर्मुज’ क्षेत्रमा नाकाबन्दी गर्ने तयारी गरेपछि तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल १०० डलरभन्दा माथि पुगेको हो।

इरानबाट हुने तेल निर्यात पूर्ण रूपमा रोकिनसक्ने आशंकाले लगानीकर्ताहरू चिन्तित बनेका छन्, जसको प्रत्यक्ष प्रभाव अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा देखिएको छ। सोमबार लन्डनको ब्रेन्ट क्रुड फ्यूचर ७ दशमलव ६० डलर अर्थात् करिब ८ प्रतिशतले बढेर प्रतिब्यारेल १०२ दशमलव ८० डलर पुगेको छ।

त्यस्तै अमेरिकी वेस्ट टेक्सस इन्टरमिडिएट (डब्लुटीआई) को मूल्य पनि ८ दशमलव ३१ डलर अर्थात् ८ दशमलव ६ प्रतिशतले वृद्धि भई प्रतिब्यारेल १०४ दशमलव ८८ डलर कायम भएको छ। दुई साताको अल्पकालीन युद्धविरामपछि शान्ति सम्झौता हुने अपेक्षा गरिए पनि वार्ता निष्कर्षविहीन टुंगिएपछि बजारमा पुनः अस्थिरता बढेको ऊर्जा विज्ञहरूले बताएका छन्।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आइतबार स्ट्रेट अफ होर्मुजमा नाकाबन्दी सुरु गर्ने घोषणा गरेका थिए। उक्त नाकाबन्दीले इरानसँग सम्बन्धित दैनिक करिब २० लाख ब्यारेल तेलको आपूर्ति रोक्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। राष्ट्रपति ट्रम्पले नोभेम्बरमा हुने मध्यावधि निर्वाचनसम्म तेल र ग्यासको मूल्य उच्च रहनसक्ने संकेत दिएका छन्।

छ हप्ताअघि इरानमाथि गरिएको आक्रमणको राजनीतिक प्रभाव पर्नसक्ने संकेतसमेत दिइएको छ। अमेरिकी सेन्ट्रल कमाण्डका अनुसार सोमबार बिहानदेखि इरानी बन्दरगाहबाट हुने सबै सामुद्रिक आवागमनमा रोक लगाउने कार्य कार्यान्वयनमा आइसकेको छ।

यता इरानको रिभोलुसनरी गार्ड्सले अमेरिकी कदमको कडा प्रतिवाद गर्ने चेतावनी दिएको छ। इरानले हर्मोज जलडमरूमा आउने कुनै पनि सैन्य जहाजलाई युद्धविराम उल्लंघन मानेर त्यसको कडा जवाफ दिने जनाएको छ।

एजेन्सी, ६ फागुन । मध्यपूर्वमा युद्ध थप चर्किँदै जाँदा विश्वकै ठूला तेल तथा ग्यास उद्योगहरू प्रत्यक्ष निशानामा परेका छन् । इजरायल र इरानबीच एकअर्कामाथि आक्रमण तीव्र बन्दै जाँदा क्षेत्रीय सुरक्षा अवस्था झनै जटिल बनेको छ ।

इरानको सरकारी टेलिभिजनका अनुसार राजधानी तेहरानतर्फ हिजो चार चरणमा मिसाइल आक्रमण भएको छ । यस घटनाले मध्यपूर्वमा तनाव अझ बढाएको छ । साउदी अरेबिया र बहराइनले आफ्नो आकाश क्षेत्रमा प्रवेश गरेका ड्रोनहरू अवरोध गरी नष्ट गरेको बताएका छन् ।

इरानका उच्च अधिकारी अब्बास अराघचीले ऊर्जा तथा अन्य पूर्वाधारमा थप आक्रमण भए कडा जवाफ दिने चेतावनी दिएका छन् । यता इजरायलका प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहूले इरानको साउथ पार्स ग्यास क्षेत्रमा इजरायलले एक्लै आक्रमण गरेको दाबी गर्दै यसमा अमेरिकी संलग्नता नरहेको बताएका छन् ।

मध्यपूर्वको यो युद्धले ऊर्जा क्षेत्रलाई सबैभन्दा बढी प्रभावित बनाएको छ । कतारस्थित विश्वकै ठूलो ग्यास उद्योगमा आक्रमण भएपछि बेलायत तथा युरोपेली बजारमा ग्यासको मूल्य तीव्र रूपमा बढेको छ ।

त्यसैगरी, इरानले क्षेत्रीय ऊर्जा संरचनामा आक्रमण विस्तार गरेपछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा ब्रेन्ट क्रुड तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल ११९ अमेरिकी डलरभन्दा माथि पुगेको छ ।

विश्लेषकहरूका अनुसार विश्वकै प्रमुख ग्यास क्षेत्रहरूमा भएको आक्रमणले ऊर्जा आपूर्ति प्रणालीमा दीर्घकालीन असर पार्न सक्ने सम्भावना छ । तनाव बढ्दै जाँदा विभिन्न देशहरूले युद्ध रोक्न तथा स्थिति सामान्य बनाउन कूटनीतिक पहललाई तीव्र बनाएका छन् ।