भर्खरै : Sorry, your browser does not support inline SVG.
हुथीको बढ्दो आक्रमणले साउदी अरबमा बढायो दबाब, अमेरिकासँग सैन्य सहयोगको आग्रह | नेपालमा ठूलो वर्षाको सम्भावना, तराईदेखि पहाडसम्म बाढी-पहिरोको जोखिम बढ्न सक्ने | जापानी इन्सेफलाइटिसको संक्रमण बढ्दो, १२१ जनामा पुष्टि हुँदा २६ जनाको मृत्यु | युवतीको विवादमा गोली चल्यो, १९ वर्षीय किशोरको खुट्टाबाट निकालियो बुलेट | भक्तपुर नगरद्वारा ‘ख्वप आदर निकेतन’ सञ्चालन, ज्येष्ठ नागरिकको सम्मान र सुरक्षित जीवनमा जोड | खुट्टा भाँचिएको पीडा भुलेर स्वास्थ्य सेवामा सक्रिय सचिव डा. गौतम, नुवाकोट वारि नै प्रसूति र आकस्मिक सेवा दिने तयारी | बाढी प्रभावित नुवाकोटमा स्वास्थ्य सेवा विस्तार, वारि अस्थायी बर्थिङ सेन्टर र आधारभूत स्वास्थ्य केन्द्र स्थापना | बागमती प्रदेशद्वारा क्यान्सर र मुटु रोगीका लागि १८ अस्पतालसँग सम्झौता, मन्त्री तामाङ भन्छन्- ‘बिरामीले सहज सेवा पाउनुपर्छ, सोधभर्ना समयमै गर्छौँ’ |

काठमाडौं, १० जेठ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प ले इरानसँगको सम्झौता धेरै हदसम्म तय भइसकेको दाबी गरेका छन्। उनका अनुसार उक्त सम्झौतामा होर्मुज स्ट्रेट पुनः सञ्चालन गर्ने विषयसमेत समावेश हुन सक्छ।

ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमार्फत साउदी अरेबिया, संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई), कतारलगायत देशका नेताहरूसँग शान्ति सम्झौताका विषयमा सकारात्मक छलफल भएको बताएका छन्।

त्यसैगरी उनले इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहू सँग पनि यस विषयमा छलफल भएको उल्लेख गरेका छन्। यसअघि इरानको विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बकाइ ले पछिल्ला केही हप्तामा अमेरिका–इरान सम्बन्धमा केही सुधार आएको बताएका थिए।

तर मुख्य मुद्दामा भने अझै कुनै सहमति नभएको उनको भनाइ छ। उनले अमेरिकाले विरोधाभाषपूर्ण अभिव्यक्ति दिँदै आएको आरोपसमेत लगाएका छन्।

काठमाडौं, ३० चैत्र । टर्कीले इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूसहित ३५ जनाविरुद्ध गम्भीर फौजदारी मुद्दा दर्ता गरेको छ। प्यालेस्टिनको गाजा क्षेत्रतर्फ गइरहेको राहत मिसनमाथि भएको आक्रमणलाई लिएर दर्ता गरिएको यस मुद्दामा अभियुक्तहरूका लागि हजारौँ वर्षसम्मको जेल सजाय माग गरिएको छ।

इस्तानबुलस्थित मुख्य सरकारी वकिलको कार्यालयले दायर गरेको आरोपपत्रमा इजरायली नेतृत्वमाथि मानवताविरुद्धको अपराध तथा अन्तर्राष्ट्रिय कानुन उल्लंघन गरेको गम्भीर आरोप लगाइएको छ। आरोपपत्रअनुसार सबै ३५ अभियुक्तका लागि जन्मकैदका साथै एक हजार १०२ वर्षदेखि चार हजार ५९६ वर्षसम्म थप जेल सजाय माग गरिएको छ।

अभियुक्तहरूमाथि मानवताविरुद्धको अपराध, नरसंहार, गैरकानुनी हिरासत, यातना तथा लुटपाटजस्ता गम्भीर अभियोग लगाइएको छ।यो मुद्दा गत वर्ष सेप्टेम्बरमा भएको एक घटनासँग सम्बन्धित रहेको बताइएको छ। ‘सुमुद फ्लोटिला’ नामक राहत मिसन खाद्यान्न, औषधि तथा अन्य अत्यावश्यक सामग्री लिएर गाजा क्षेत्रतर्फ गइरहेको थियो। उक्त फ्लोटिला अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री क्षेत्रमा रहेका बेला इजरायली नौसेनाले त्यसलाई रोकेको आरोप टर्कीले लगाएको छ।

इजरायली सैनिकहरूले जहाजमा चढेर त्यहाँ रहेका अधिकारकर्मीहरूलाई नियन्त्रणमा लिएको तथा जहाजलाई गन्तव्यतर्फ अघि बढ्न नदिएको आरोपसमेत लगाइएको छ। टर्की सरकारका अनुसार उक्त कारबाही पूर्ण रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय कानुनविरुद्ध भएको दाबी गरिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय जलक्षेत्रमा मानवीय सहायता सामग्री बोकेका जहाजमाथि सैन्य हस्तक्षेप गर्नु गम्भीर अपराध भएको टर्कीको भनाइ छ।

यस मुद्दाले पहिले नै तनावपूर्ण अवस्थामा रहेको इजरायल र टर्कीबीचको कूटनीतिक सम्बन्धलाई थप जटिल बनाउने निश्चित देखिएको विश्लेषण गरिएको छ।

एजेन्सी, २३ साउन । इजरायलको सुरक्षा क्याबिनेटले गाजा कब्जा गर्ने प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूको प्रस्ताव स्वीकृत गरेको छ। एक्जिओसको रिपोर्टअनुसार, यस निर्णयअनुसार हमासलाई सिध्याउने गरी गाजामा सैन्य कारबाहीको तयारी गर्न इजरायली सेनालाई आदेश दिइएको छ।

अल जजीराका अनुसार, यो कदम नेतन्याहूको लामो योजनाअन्तर्गत रहेको हो, जसलाई अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पनि समर्थन गरेको बताइएको छ। सन् २०२३ सेप्टेम्बरदेखि जारी आक्रमणमा गाजामा झण्डै ६२ हजार मानिस मारिएका छन् र अहिले चरम भोकमरीको अवस्था छ।

गाजा कब्जा गर्ने गरी सुरु हुन लागेको सम्भावित आक्रमणका कारण मानवीय संकट अझै बढ्ने भन्दै विभिन्न मुलुकले चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।

एजेन्सी, ३० जेठ । इजरायलले गरेको आक्रमणमा इरानको रेभोल्युसनरी गार्डका प्रमुख हुसैन सलामीको मृत्यु भएको इरानी अधिकारीहरूले पुष्टि गरेका छन्। केही दिनयता जारी तनावपछि इजरायलले इरानमाथि आक्रमण सुरु गरेको हो। इजरायली रक्षामन्त्री इजरायल काट्जले उक्त आक्रमणको पुष्टि गरेका छन्।

इरानमाथि आक्रमण भएपछि इजरायलले देशमा सम्भावित प्रतिकारात्मक कारबाहीको जोखिमका कारण संकटकाल घोषणा गरेको छ। रक्षामन्त्री काट्जका अनुसार शैक्षिक तथा सार्वजनिक कार्यक्रमहरूमा प्रतिबन्ध लगाइएको छ।

इरायलका प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूले भिडियो सन्देश मार्फत इरानको राजधानी तेहरानबाट करिब २२5 किलोमिटर टाढा पर्ने नातांंज सहरस्थित मुख्य परमाणु केन्द्रमा आक्रमण गरिएको बताए। इरानले सन् २०२१ मा सो केन्द्रमा भएको साइबर आक्रमणमा इजरायलको संलग्नता आरोप लगाएको थियो।

यसैबीच, अमेरिकाले इजरायली आक्रमणमा आफ्नो कुनै संलग्नता नरहेको स्पष्ट पारेको छ। अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले एक विज्ञप्ति जारी गर्दै इजरायलले आत्मरक्षाका लागि आक्रमण गरेको बताए।

एजेन्सी, ३० चैत । संयुक्त राज्य अमेरिका र इरानबीच ओमानमा यो सप्ताहान्तमा उच्चस्तरीय कूटनीतिक वार्ता सुरु हुने भएको छ । यी वार्ताहरू इरानले सैन्य पराजय, आर्थिक तनाव र अन्तर्राष्ट्रिय दबाबको सामना गरिरहेको समयमा हुन लागेका छन्, जसले मध्यपूर्वमा विगत १८ महिनादेखिको अस्थिरतापछि इरानलाई कमजोर अवस्थामा पुर्‍याएको छ ।

राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इजरायलका प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूसँग ओभल अफिसमा बसेर यो वार्ताको घोषणा गरेका छन्, जुन एक अप्रत्यासित कदम थियो । ट्रम्पले कूटनीतिक समाधानलाई प्राथमिकता दिने बताए पनि वार्ता असफल भएमा इरान “ठूलो खतरामा” पर्ने चेतावनी दिएका छन् ।

वार्ताको उद्देश्य
यो वार्ता नयाँ आणविक सम्झौताको बाटो खोज्न केन्द्रित छ, किनभने ट्रम्पको पहिलो कार्यकालमा अमेरिकाले ओबामा प्रशासनको आणविक सम्झौताबाट बाहिरिएको थियो । उक्त सम्झौताले इरानको आणविक गतिविधिमा कडा सीमा लगाएर युरेनियमलाई ३.६७% सम्म मात्र समृद्ध गर्न अनुमति दिएको थियो, जुन हतियार-स्तरभन्दा निकै तल थियो । तर, त्यसयता इरानले आफ्नो आणविक भण्डारलाई उल्लेखनीय रूपमा विस्तार गरेको छ, जसमा ६०% सम्म समृद्ध युरेनियम समावेश छ, जुन हतियार बनाउन आवश्यक स्तरको नजिक छ । अमेरिकाले हालै इरानको आणविक कार्यक्रममा संलग्न पाँच संस्था र एक व्यक्तिमाथि नयाँ प्रतिबन्धहरू लगाएको छ ।

इरानको वर्तमान अवस्था
इरानको सैन्य क्षमता, विशेषगरी गाजामा हमास र लेबनानमा हेजबोल्लाहजस्ता प्रोक्सी फौजहरू, इजरायली हमलाहरूले कमजोर भएका छन् । अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्धका कारण इरानको अर्थतन्त्र गम्भीर दबाबमा छ । अमेरिकाले यमनमा इरान-समर्थित लडाकूहरूलाई लक्षित गरी हवाई हमलाहरू गरेको छ, जसले इरानलाई थप एक्ल्याएको छ । यी चुनौतीहरूका बाबजुद, इरानका नेताहरूले आर्थिक दबाब कम गर्न र थप द्वन्द्वबाट जोगिन समाधान खोज्ने दबाब महसुस गरिरहेका छन् ।

ओमान वार्ता
ओमानमा हुने वार्ताको स्वरूपबारे केही अनिश्चितता छ । ट्रम्पले यी वार्ताहरू प्रत्यक्ष हुने बताएका छन्, तर ओमानी मध्यस्थहरूले दुई पक्षबीच सन्देश आदानप्रदान गर्ने अप्रत्यक्ष वार्ता हुने अपेक्षा गरिएको छ । अमेरिका इरानलाई आणविक हतियार विकास गर्नबाट रोक्ने सम्झौता चाहन्छ, जबकि इरान प्रतिबन्धहरू हटाउन र आर्थिक सहयोग खोजिरहेको छ । ह्वाइट हाउसकी प्रेस सेक्रेटरी क्यारोलिन लेभिटले भनिन्, “राष्ट्रपति ट्रम्पको अन्तिम लक्ष्य भनेको इरानले कहिल्यै आणविक हतियार प्राप्त गर्न नसकोस् भन्ने सुनिश्चित गर्नु हो । यदि इरानले ट्रम्पको माग स्वीकार गरेन भने गम्भीर परिणाम भोग्नुपर्नेछ ।”

सम्भावित परिणाम
वार्ताको परिणाम अनिश्चित छ, तर दुवै पक्ष समाधान खोज्न दबाबमा छन् । इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराघची र अमेरिकी मध्यपूर्व दूत स्टिभ विटकफ ओमानमा उपस्थित हुनेछन्, र यो वार्तालाई विश्वले नजिकबाट नियालिरहेको छ । राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार माइक वाल्ट्जले अमेरिकाले इरानको आणविक कार्यक्रमको “पूर्ण विघटन” चाहेको बताएका छन्, जसमा समृद्धिकरण, हतियारकरण र सामरिक मिसाइल कार्यक्रम समावेश छ । तर, ट्रम्पले वार्ताका लागि केही लचकता देखाएका छन्, भन्दै, “इरानले आणविक हतियार राख्न पाउँदैन, यो मात्र हो ।”

वार्ताको सम्भावना
वार्ताका लागि सीमित ठाउँ छ, तर दुवै पक्षले साझा आधार खोज्ने प्रयास गरिरहेका छन् । इरानका राष्ट्रपति मासुद पेजेन्कियानले इरान “आणविक बमको पछाडि नरहेको” बताएका छन् र सम्झौता भएमा अमेरिकी लगानीका लागि ढोका खुला हुन सक्ने सङ्केत दिएका छन् । सेन्टर फर इन्टरनेशनल पोलिसीकी सिनियर फेलो नेगर मोर्ताजवीका अनुसार, “इरानीहरूले यो वार्तालाई नजिकबाट हेरिरहेका छन् र यसले अर्थतन्त्रमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने आशा गरिरहेका छन् ।”

ओमान वार्ता अमेरिका–इरान आणविक गतिरोधको समाधान खोज्ने कूटनीतिक प्रयासको निर्णायक क्षण हो । परिणाम अनिश्चित भए पनि दुवै पक्ष आर्थिक दबाब कम गर्न र द्वन्द्वबाट जोगिन बाटो खोज्न बाध्य छन् ।