- १ जेष्ठ २०८३, शुक्रबार / May 15, 2026
काठमाडौं, २८ जेठ । भारतका संवेदनशील राज्यहरू-जम्मु काश्मीर, पञ्जाब, राजस्थान, गुजरात र हिमाञ्चल प्रदेशमा हजारौँ नेपाली पसिना बगाइरहेका छन्। तर दु:खको कुरा, उनीहरू कहाँ छन्, कति छन्- नेपाल सरकारसँग त्यसको कुनै यकिन तथ्यांक छैन। विदेशी भूमिमा श्रम गरिरहेका आफ्नै नागरिकको अवस्थाबारे राज्य अनभिज्ञ देखिनु आफैँमा गम्भीर प्रश्न हो।
दिल्लीस्थित नेपाली दूतावासले युद्धप्रभावित क्षेत्रका नेपालीहरूलाई सतर्क रहन अपिल त गरेको छ, तर उनीहरू कुन ठाउँमा छन्, कति छन् भन्नेबारे सोध्दा “थाहा छैन” भन्ने उत्तर आउँछ।
भारतका लागि नेपाली राजदूत डा. शङ्कर शर्माले भन्छन्:
“हामी नेपालीहरूको अवस्था बुझ्न प्रयास गरिरहेका छौं, तर सरकारी संयन्त्रमार्फत तथ्यांक आएको छैन।”
तर, भारतमा रहेका नेपाली संघसंस्था र सामाजिक अभियन्ताहरूले भने करिब–करिब यकिन आँकडा दिएका छन्। जम्मु काश्मीरमा मात्र ३० हजारभन्दा बढी नेपाली, होटल, ट्रेकिङ, गार्ड, चौकीदार, उद्योग, र कृषि मजदुरीमा संलग्न छन्।
राज्यअनुसार अनुमानित नेपाली संख्याः
पञ्जाब – १ लाख ५० हजार+
राजस्थान–गुजरात – करिब १ लाख
हिमाञ्चल–काश्मीर – करिब ३०–५० हजार
सैन्य–प्राविधिक सेवा – झन्डै १ लाख
युद्धको छायाँ फैलिँदै गर्दा विदेशिएका नेपालीहरूको सुरक्षामा सरकारले गम्भीर चासो नदिँदा चिन्ता बढेको छ। जहाँ मुलुकका छोराछोरी रगत–पसिना बगाइरहेका छन्, त्यहाँ उनीहरूको अवस्थाबारे मौनता भयावह मानिन्छ।
“दूतावास र सरकारको पहिलो दायित्व आफ्ना नागरिकको संरक्षण हो,” एक सामाजिक अभियन्ताले भने, “तथ्यांक नहुनु भनेको संकट आउँदा उनीहरूलाई बेवास्ता गर्नु सरह हो।”
