- २० श्रावण २०८३, बुधबार / Aug 5, 2026
तेहरान, १३ जेठ । अमेरिका र इरानबीच जारी तनाव फेरि चर्किएको छ। इरानले अमेरिकाले आफ्नो भूमिमाथि नयाँ हवाई आक्रमण गरेर युद्धविरामको ‘गम्भीर उल्लङ्घन’ गरेको आरोप लगाएको छ।
अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्ड (सेन्टकम) ले सोमबार दक्षिणी इरानमा इरानी क्षेप्यास्त्र अखडा तथा खानीहरू राख्न प्रयोग भइरहेका डुङ्गाहरूलाई लक्षित गर्दै ‘आत्मरक्षाका लागि सीमित आक्रमण’ गरिएको जनाएको छ।
इरानको परराष्ट्र मन्त्रालयले भने होर्मोजगान क्षेत्रमा भएको यो कदमलाई ‘आक्रामक र अनुचित’ भन्दै यसको परिणामको जिम्मेवार अमेरिका नै हुने चेतावनी दिएको छ। रणनीतिक रूपमा अत्यन्त महत्त्वपूर्ण मानिने स्ट्रेट अफ होर्मुज नजिकको क्षेत्रमा भएको यो घटनाले विश्व ऊर्जा बजारसमेत प्रभावित हुने चिन्ता बढाएको छ। मन्त्रालयद्वारा जारी विज्ञप्तिमा भनिएको छ, “इरानको इस्लामिक गणतन्त्रले कुनै पनि दुष्ट गतिविधिको जवाफ नदिई छोड्ने छैन र आफ्ना नागरिकको सुरक्षामा कुनै सम्झौता गर्ने छैन।”
गत फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलद्वारा इरानमाथि संयुक्त आक्रमण भएपछि सुरु भएको युद्ध अप्रिल ८ मा युद्धविराम सहमतिमा पुगेको थियो। यद्यपि, सोमबारको घटनाले फेरि तनावलाई उत्कर्षमा पुर्याएको छ। सेन्टकमले आफ्ना सैनिकमाथि हुन सक्ने सम्भावित खतरालाई रोक्न आक्रमण गरिएको दाबी गरे पनि सटीक स्थान खुलाएको छैन। अमेरिकी सञ्चारमाध्यमका अनुसार बन्दर अब्बास नजिकको क्षेत्र निशानामा परेको हुनसक्ने बताइएको छ।
इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमले बन्दर अब्बास क्षेत्रमा ठूला विस्फोटका आवाज सुनिएको जानकारी दिएका छन्। त्यसपछि इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कर्प्स (आईआरजीसी) ले अमेरिकी ड्रोन खसालेको तथा एउटा फाइटर जेटमाथि फायर गरिएको दाबी गरेको छ।यो घटनाक्रम भइरहँदा युद्धविराम लम्ब्याउने तथा दीर्घकालीन शान्ति सम्झौताका लागि वार्ता जारी रहेको छ। अमेरिकी विदेशमन्त्री एन्टोनी ब्लिन्कनले सम्झौता सम्भव रहेको तर अझ केही समय लाग्ने बताएका छन्।
यता राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सुरुमा सम्झौता नजिक पुगेको संकेत गरे पनि पछि आफ्ना वार्ताकारहरूलाई ‘हतार नगर्न’ निर्देशन दिएको खुलासा गरेका छन्। अमेरिकी सञ्चारमाध्यमका अनुसार प्रस्तावित समझदारीमा ६० दिन युद्धविराम थप्ने, होर्मुज जलमार्ग पुनः सञ्चालन गर्ने तथा इरानको आणविक कार्यक्रमबारे थप वार्ता गर्ने विषय समेटिएको छ।
इरानले भने वार्तामा केही प्रगति भएको स्वीकार गरे पनि तत्काल सम्झौता हुने अवस्था नरहेको स्पष्ट पारेको छ। तेहरानले विदेशमा रोक्का राखिएको आफ्नो सम्पत्ति फुकुवा गर्नुपर्ने मागलाई मुख्य प्राथमिकता बनाएको छ। हाल कतारको दोहामा कतारी मध्यस्थकर्तामार्फत वार्ता जारी रहेको बताइएको छ। इरानी केन्द्रीय बैंकका गभर्नरले पनि सोमबारको छलफलमा भाग लिएर रोक्का सम्पत्तिका विषयमा कुराकानी गरेको स्रोतहरूले बताएका छन्।
विशेषगरी होर्मुज जलमार्ग र उच्च संवर्धित युरेनियमको भण्डारण वार्ताको मुख्य विषय बनेको छ। विश्वको झण्डै २० प्रतिशत तेल आपूर्ति हुने यो जलमार्गमा तनाव बढेसँगै अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको चासो समेत तीव्र बनेको छ।
