- २६ असार २०८३, शुक्रबार / Jul 10, 2026
पृथ्वीको घुमाइ गत वर्षको तुलनामा यस गर्मीमा अझ तीव्र
जुलाई १० मा अहिलेसम्मकै सबैभन्दा छोटो दिन (२४ घण्टाभन्दा १.३६ मिलिसेकेन्ड कम)
पृथ्वीको घुमाइमा अनियमितता आउनुको कारणहरूमा चन्द्रमाको गुरुत्वाकर्षण, मौसमी हावापानी र पृथ्वीको तरल केन्द्रको प्रभाव
एटोमिक क्लकद्वारा समयको सूक्ष्म परिवर्तनहरू नियमित निगरानी
दैनिक जीवनमा साना असर भए पनि, दीर्घकालीन रूपमा कम्प्युटर, सेटेलाइट सञ्चार र अन्तरिक्ष प्रविधिमा असर पर्ने सम्भावना
यदि अनियमितता बढ्यो भने वाईटूके (Y2K) जस्तो प्रविधि संकट आउन सक्ने चेतावनी।
काठमाडौँ, ६ साउन । पृथ्वीको घुमाइ (रोटेसन) गत वर्षको तुलनामा यस गर्मीमा अझ तीव्र भएको वैज्ञानिकहरूले बताएका छन्। घुमाइको तीव्रताका कारण दिनको लम्बाइ केही मिलिसेकेन्ड छोटिएको तथ्यले वैज्ञानिक र समय नियन्त्रक संस्थाहरूको ध्यान तानेको छ।
जुलाई १० को दिन अहिलेसम्मकै सबैभन्दा छोटो दिन भएको इन्टरनेसनल अर्थ रोटेसन एन्ड रिफरेन्स सिस्टम्स सर्भिस (IERS) र यूएस नेभल अब्जरभेटरीको तथ्यांकले देखाएको छ। उक्त दिन सामान्य २४ घण्टाको तुलनामा १.३६ मिलिसेकेन्ड छोटो थियो। साथै, आगामी जुलाई २२ र अगस्ट ५ मा पनि क्रमशः १.३४ र १.२५ मिलिसेकेन्ड छोटो दिन हुने पूर्वानुमान गरिएको छ।
सामान्य रूपमा एक दिनको लम्बाइ पृथ्वीले आफैंको अक्षमा एकपटक पूरा घुम्न लाग्ने समय हो, जुन करिब ८६,४०० सेकेन्ड (२४ घण्टा) हुन्छ। तर पृथ्वीको गति स्थिर हुँदैन। चन्द्रमाको गुरुत्वाकर्षण, मौसमी हावापानीको परिवर्तन, र पृथ्वीको तरल केन्द्रको गतिविधि जस्ता कारणले पृथ्वीको घुमाइमा सूक्ष्म अनियमितता आइरहन्छ।
यी समयका साना भिन्नताहरूले दैनिक जीवनमा प्रत्यक्ष असर नगरे पनि दीर्घकालीन रूपमा प्रविधि, सञ्चार प्रणाली, सेटेलाइट सञ्चालन र अन्तरिक्ष वैज्ञानिक प्रणालीहरूमा असर पार्न सक्छन्। यस्तै सम्भावित असरका कारण वैज्ञानिकहरूले सन् १९५५ यता ‘एटोमिक क्लक’ (परमाणु घडी) प्रयोग गरी समयको निगरानी गरिरहेका छन्।
एटोमिक क्लकहरूले निर्वात कक्षमा राखिएका परमाणुहरूको कम्पन मापन गरेर अति सटीक समय निर्धारण गर्छन्। यिनै आधारमा निर्माण हुने यूटीसी (कोओर्डिनेटेड युनिभर्सल टाइम) लाई विश्वभर प्रयोग गरिन्छ। आजका मोबाइल, कम्प्युटर, वित्तीय कारोबार प्रणाली, र GPS जस्ता प्रविधिहरू यही समय सन्दर्भमा काम गर्छन्।
केही वैज्ञानिकहरूले चेतावनी दिएका छन् कि यदि पृथ्वीको घुमाइ यस्तै रूपमा अनियमित बन्दै गयो भने, वाईटूके (Y2K) जस्तो प्रविधि सङ्कट आउन सक्ने सम्भावना रहन्छ।
