- २८ बैशाख २०८३, सोमबार / May 11, 2026
काठमाडौं । थारु समुदायको पहिलो चाड गुरही पर्व आज देशभर बिशेष कार्यक्रम गरी मनाउँदै छन् । थारु जातिहरुको पर्वको शुरुवात गुरही पर्वबाट हुने भएकाले यस पर्वलाई बिशेष पर्वका रुपमा मनाउने गर्दछन् । नागपञ्चमीकै दिन यो पर्व मनाइने भएकाले शुक्रवार गुरहीलाई थारु समुदायले धुमधामका साथ मनाउँदैछन् ।
के हो गुरही पर्व ?
‘गुरही’ मनाउनुको अर्थ, नाग बाबालाई पुजा गर्दा विषालु सर्प घरमा नआउने, घरमा चट्याङ नपर्ने, आगलागी नहुने, दुःखको बज्रपात नपर्ने, रोगव्याधी र महामारी घरमा प्रवेश नगर्ने भन्ने अर्थमा विश्वास गरिन्छ । नागबाबालाई घरको द्वारमा टाँसेर पूजा गर्नुको आशय दुःख, कष्ट र रोगव्याधीलाई नागबाबाले घर प्रवेशबाट रोकून् भन्ने मान्यता रहेको थारु अगुवाको भनाइ छ ।
गुरहीकै दिनदेखि वर्षायाम अन्त्य भई हिउँद शुरु हुने मानिन्छ । तर थारु समाजमा खेतीपातीको काम भ्याएर सबैजना घरमा फुर्सदिलो भएका बेला आउने पर्व मानिन्छ । थारु समाजमा ‘गुरही, गुर्या’ भनेर मनाइने यस पर्वलाई नेपाली समाजले नागपञ्चमी भनेर मनाउँछ । नागपञ्चमीमा विशेषगरी नागदेवताको पूजा–आजा गरिन्छ । यस दिन थारु समाजमा ‘गुरही’ पूजा हुन्छ । थारु समाजमा ठाउँ अनुसार ‘गुरही’ पर्व फरक फरक ढंगले मनाउने गरिन्छ । यही अवसमा काठमाडौमा पनि थारु समुदायले विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाउदै छ ।
थारु समुदायको जेठो पर्वको रुपमा गुरही पर्व रहेकोले तामझामका साथ मनाउन थालिएको समाजसेवी अमृता चौधरीले बताइन् । उनका अनुसार पर्वमा धिक्री, सुँगुर, माछादेखि अन्य सात थरी तरकारीहरु चढाउने चलन पनि छ । विशेष गरेर थारु किसान भएको हुनाले धान मकै बालीनालीको रक्षा होस् भनेर तथा मानवीय प्राणीको संरक्षण गरुन् भनेर थारुको भगवान इष्ट देवता लाई चढाउने चलन छ ।
यो परापूर्वक कालदेखि चल्दै आएको रीति हो । यसलाई नयाँ पुस्ताले नबिर्सिउन् भनेर राजधानीमा पनि गुरै अर्थात् गुरही कार्यक्रम गरी मनाइदै छ ।यो पर्वलाइ कसैले गुरही कसैले गुरिया भन्ने गर्छन । गुरही किराको नाम हो, जसलाइ नेपालीमा गाइने किरा भनिन्छ । गाइने किरालाइ अशुभ, दुश्मनको रुपमा मान्ने भएकोले बिषालु जिव जन्तुबाट बच्न यो पर्व मनाइने पुर्खौको धारणा छ ।
आजको दिन तेलमा तारेको खुरमा, बरया, रोटी, घुघरी (तेलमा तारेको गेडागुडी) खाने चलन रहेको छ । खानेकुराको परिकार प्रसादको रुपमा बाड्दै गुरही पर्व मनाइन्छ । धनगढी, बाके, बर्दिया, नेपालगन्ज, दाङ, देउखुरी,लगायतका थारु समुदायका व्यक्तिले गुरियाको पुजा गरेर कमहिला समुहले गुरिया फाल्ने पुरुष समुहले लठ्ठी अथवा स्वठाले गुरियालाइ पिटेर गुरही पर्व मनाउने गरेको थारू कल्याणकारिणी सभाले जनाएको छ ।
