- १९ श्रावण २०८३, मंगलवार / Aug 4, 2026
कालीगण्डकी जलाशययुक्त आयोजना ६४० मेगावाट क्षमतामा निर्माण हुने
सुरुमा ८४४ मेगावाट प्रस्ताव भए पनि अध्ययनपछि क्षमता घटाइयो
२४४ मिटर अग्लो बाँध निर्माण हुने योजना
बाँध बनेपछि २९ किलोमिटर लामो जलाशय बन्ने
वार्षिक १६४५.६५ गिगावाट घण्टा ऊर्जा उत्पादन हुने अनुमान
पर्वत, बागलुङ, गुल्मी र स्याङ्जाका विभिन्न क्षेत्र प्रभावित हुने
काठमाडौं, ३० चैत्र । कालीगण्डकी जलाशययुक्त जलविद्युत आयोजना ६४० मेगावाट क्षमतामा निर्माण हुने भएको छ। सुरुमा ८४४ मेगावाट क्षमताको प्रस्ताव गरिएको उक्त आयोजना हाल अध्ययनका क्रममा ६४० मेगावाट क्षमता उपयुक्त हुनेगरी निर्धारण गरिएको हो।
हाल आयोजनाको वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकन (ईआईए) प्रतिवेदन तयारी भइरहेको छ। प्रस्तावित आयोजनाको बाँध सेती नदी र कालीगण्डकी नदीको दोभानबाट करिब १० किलोमिटर माथि उर्लेनी खंगकोट क्षेत्रमा निर्माण गरिनेछ। उक्त स्थान गुल्मीको कालीगण्डकी गाउँपालिका–६ र पर्वतको बिहादी गाउँपालिका–२ बर्राचौर क्षेत्रमा पर्दछ। आयोजनाअन्तर्गत २४४ मिटर अग्लो बाँध निर्माण गरिने जनाइएको छ।
बाँधमा पानी जम्मा भएपछि करिब २९ किलोमिटर लामो खनियाघाटसम्म ताल बन्नेछ। आयोजनाको नेट हेड १८३ दशमलव ४ मिटर रहनेछ भने डिस्चार्ज क्षमता ४०५ घनमिटर प्रतिसेकेण्ड रहने जनाइएको छ। वार्षिक कुल ऊर्जा उत्पादन एक हजार ६४५ दशमलव ६५ गिगावाट घण्टा हुने अनुमान गरिएको छ।
आयोजनामा चारवटा स्टिल पेनस्टक तथा चारवटा फ्रान्सिस टर्बाइन जडान गर्ने प्रस्ताव गरिएको छ। विद्युतगृह पर्वतको बिहादी गाउँपालिका बर्राचौर क्षेत्रमा निर्माण गरिनेछ।
यस आयोजनाबाट पर्वतको जलजला गाउँपालिका, कुश्मा नगरपालिका, फलेवास नगरपालिका र बिहादी गाउँपालिकाका विभिन्न वडा प्रभावित हुनेछन्। यस्तै बागलुङको बागलुङ नगरपालिका र जैमिनी नगरपालिकाका केही वडा, गुल्मीको कालीगण्डकी गाउँपालिका तथा स्याङ्जाको गल्याङ नगरपालिका क्षेत्र पनि प्रभावित हुने जनाइएको छ।
आयोजनाको सम्भाव्यता अध्ययन र वातावरणीय मूल्यांकन विद्युत विकास विभाग तथा परामर्शदाता जेभी स्मेक इन्टरनेशनल र जेड कन्सल्टले गरिरहेका छन्।
प्रस्तावित आयोजना पृथ्वी राजमार्ग, पोखरा–बागलुङ सडकखण्ड, दोबिल्ला–फलेबास सडक, कालीगण्डकी लोकमार्ग तथा कालीगण्डकी करिडोर हुँदै पुग्न सकिने जनाइएको छ।
