- १ आश्विन २०८३, बिहीबार / Sep 17, 2026
उदयपुर, ३० वैशाख । उदयपुरको चौदण्डीगढी नगरपालिकामा चुरे क्षेत्रको अवैध उत्खननमा नगर प्रमुख कालुमान लामाकै संलग्नता रहेको उजुरी परेपछि अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग (अदुअआ) इटहरीले छानबिन सुरु गरेको छ। चौदण्डीगढी नगरपालिका–२ र ४ को माडीबास र लामाखोला बरपानी क्षेत्रमा भएको नदीजन्य पदार्थको उत्खननमा अनियमितता भएको भन्दै वडा नं. ७ का अध्यक्ष केशव अधिकारीले अख्तियारमा उजुरी दिएका थिए।
अधिकारीका अनुसार, नगर प्रमुख लामाको सेटिङमा सार्वजनिक, सरकारी, ऐलानी र निजी जग्गाबाट गिट्टी, बालुवा, माटो र ढुंगा उत्खनन गरी करोडौं कर छली भएको छ। उनले भने, ‘अख्तियारको टोलीले गत शुक्रबार उत्खनन क्षेत्रको अनुगमन गरेको छ, मैले नै क्षेत्र देखाएको हुँ।’ अख्तियारका एक अधिकारीले प्रारम्भिक छानबिन सुरु भएको र विस्तृत अनुसन्धानको तयारी भइरहेको बताए।
जिल्ला समन्वय समिति (जिसस) उदयपुरका प्रमुख गौरबहादुर विश्वकर्माले उत्खनन प्रक्रिया अवैध रहेको ठहर गर्दै सम्पूर्ण प्रक्रिया पुर्याएर मात्र काम गर्न नगरपालिकालाई निर्देशन दिएको बताए। अनुगमनका क्रममा निजी भनिएको जग्गाको प्रारम्भिक वातावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कन (आइई) किर्ते भएको, खेतीयोग्य जमिन र सार्वजनिक संरचनामा असर पुगेको पाइएको थियो। साथै, उत्खनन ठेक्का पाएको साङ्गे छोइलिङ कन्सट्रक्सन प्रालिको नवीकरण नभएको र नापी कार्यालय एवं डिभिजन वन कार्यालयसँग समन्वय नगरेको पाइयो।
स्रोतका अनुसार, ठेक्का सञ्चालक घिसिङ तामाङ नगर प्रमुख लामाका स्वकीय र काकाभतिज समेत हुन्। नगरपालिकाले किर्ते कागजात बनाएर ठेक्का दिएको र हाल प्रमाण नष्ट गर्ने प्रयास भइरहेको आरोप छ। स्थानीयका अनुसार, बरपानी क्षेत्रबाट ३५ हजार घनमिटरभन्दा बढी गिट्टी उत्खनन भइसकेको छ, जुन एसियन हाइवे निर्माणका लागि चाइनिज कम्पनीलाई मौखिक सम्झौताअनुसार दिइएको बताइएको छ।
सर्वोच्च अदालतको आदेश र चुरे संरक्षणसम्बन्धी प्रतिवेदनले स्काभेटर प्रयोगमा रोक लगाए पनि बरपानीमा दुई स्काभेटर प्रयोग गरिएको छ। उमपेयर मणिकादेवी दुलालले विवादपछि उत्खनन रोकिएको र छानबिनले गल्ती देखिए कारबाही हुने बताइन्। तर, नगर प्रमुख लामाले भने कुनै प्रतिक्रिया दिएका छैनन्।
