- २५ असार २०८३, बिहीबार / Jul 9, 2026
काठमाडाैं, २८ जेठ । खिम्ती–१ जलविद्युत् आयोजनाको ५० प्रतिशत सेयर स्वामित्व नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको नाममा हस्तान्तरण गर्ने प्रक्रिया पाँच वर्षको अन्योलपछि अघि बढ्ने संकेत देखिएको छ । २०५२ सालको विद्युत् खरिद सम्झौताअनुसार व्यावसायिक उत्पादन सुरु भएको २० वर्षपछि आधा स्वामित्व प्राधिकरणमा आउनुपर्ने व्यवस्था भए पनि विभिन्न प्राविधिक र नीतिगत विवादका कारण प्रक्रिया लामो समयदेखि रोकिएको थियो ।
सरकार र प्राधिकरणले पछिल्लो समय वार्ता समिति पुनर्गठन गरेसँगै अब प्रवद्र्धक कम्पनी हिमाल पावर लिमिटेडसँग औपचारिक छलफल अघि बढाउने तयारी गरेको छ । समितिले आयोजनाको स्वामित्व हस्तान्तरण, नयाँ विद्युत् खरिद सम्झौता (PPA), रोयल्टी तथा करसम्बन्धी विषयमा वार्ता गर्नेछ ।
हिमाल पावरसँग व्यवस्थापन संरचना, निर्णय प्रक्रिया र प्रबन्धपत्रका विषयमा सहमति नहुँदा प्रक्रिया अघि बढ्न नसकेको प्राधिकरणको भनाइ छ । प्राधिकरणले ५० प्रतिशत स्वामित्व पाएपछि बराबरीका आधारमा निर्णय अधिकार हुनुपर्ने अडान राख्दै आएको छ ।
डलरमा गरिएको पुरानो पीपीएका कारण प्राधिकरणले वर्षौंदेखि ठूलो वित्तीय भार व्यहोर्दै आएको छ । नयाँ दर र हिसाब मिलानबारे सहमति भएपछि मात्र बाँकी भुक्तानीको विषय टुंगो लाग्नेछ । हालसम्म आयोजनाबाट उत्पादित बिजुलीका लागि अन्तरिम दरमा भुक्तानी भइरहेको छ ।
खिम्ती–१ आयोजना नेपालमा बुट (Build-Operate-Transfer) मोडलअन्तर्गत सञ्चालनमा आएको पहिलो ठूला जलविद्युत् परियोजनामध्ये एक हो । यो आयोजनाको स्वामित्व हस्तान्तरण प्रक्रिया टुंगिन सकेमा नेपालमा सार्वजनिक–निजी साझेदारी (PPP) मोडलको विश्वसनीयतामा पनि महत्वपूर्ण प्रभाव पर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
अब पुनर्गठित वार्ता समितिले प्राविधिक, वित्तीय र कानुनी विषयमा छलफल अघि बढाएर लामो समयदेखि रोकिएको प्रक्रिया निष्कर्षमा पुर्याउने लक्ष्य राखेको छ ।
