- २४ जेष्ठ २०८३, आईतवार / Jun 7, 2026
काठमाण्डाैं । बैंक तथा वित्तीय संस्था र भुक्तानी सेवा प्रदायकले क्युआर कोडमार्फत् भुक्तानी गर्दा सेवा शुल्क लिन नपाउने भएका छन् । नेपाल राष्ट्र बैंकले ‘क्युआर कोड मापदण्ड २०७७’ जारी गर्दै शुल्क लिन नपाउने व्यवस्था गरेको हो । पछिल्लो समय भुक्तानीका लागि क्युआर कोडको प्रयोग बढ्दै गएपछि केन्द्रीय बैंकले यसलाई व्यवस्थित गर्न मापदण्ड जारी गरेको हो । मापदण्डमा बैंक तथा भुक्तानी सेवा प्रदायकले क्युआर कोड लिने संघसंस्थासँग भने शुल्क लिन पाइने व्यवस्था गरिएको छ ।
मोबाइलमार्फत् क्युआर कोड स्क्यान गरी सिधै खातामा रकम भुक्तानी गर्न सकिने सेवा पछिल्लो समय लोकप्रिय भइरहेको छ । सपिङ मल, रेष्टुरेन्ट, होटलदेखि सामान्य पसलमा समेत यसको प्रयोग भइरहेको छ । बैंकहरुले तरकारी बजार, यातायातका साधन, साइकलमा फलफूल तथा तरकारी खरिदका साथै मन्दिरमा भेटी चढाउन समेत क्युआर कोड प्रयोग गर्न सकिने गरी प्रवद्र्धन गरिरहेका छन् । बैंकहरुका यस्ता कार्यक्रममा गभर्नर महाप्रसाद अधिकारी आफैं उपस्थित भएर क्युआर कोड सेवाको प्रवद्र्धन गरिरहेका छन् ।
मापदण्डअनुसार क्युआर कोड बैंक तथा फाइनान्स कम्पनी, भुक्तानी प्रदायक संस्था वा भुक्तानी प्रदायक सञ्चालक संस्थाले मात्र राष्ट्र बैंकको अनुमति लिएर जारी गर्न सक्नेछन् । यस्तै क्युआर कोड जारी गर्ने संस्थाले सेवा प्रवाहमा समस्या नहुने गरी पूर्वाधारको व्यवस्था गर्नुपर्छ ।
यसैगरी मापदण्डमा क्युआर कोडको लोगो, अन्तर आवद्धता र ब्रान्डिङको व्यवस्थाका बारेमा पनि व्यवस्था गरेको छ । राष्ट्र बैंकले हालै बैंकहरुले संस्थागत सामाजिक उत्तरदायित्व कोषबाट ५ प्रतिशत रकम विद्युतीय कारोबार प्रवद्र्धनका लागि खर्च गर्न सक्ने व्यवस्था गरेको छ ।
राष्ट्र बैंकबाट हालसम्म २९ वटा भुक्तानी सेवा प्रदायक र भुक्तानी प्रणाली सञ्चालकका साथै २७ वाणिज्य बैंक, १९ वटा विकास बैंक र २१ वटा वित्तीय संस्थाले गरी क्युआर कोड सञ्चालनका लागि ९६ संस्थाले अनुमति लिएका छन् । यसैगरी भुक्तानी प्रणाली सञ्चालकसँग सहकार्य गरी बचत तथा ऋण सहकारीहरुले पनि यो सेवा सञ्चालन गरिरहेका छन् ।
कोरोना महामारीयता राष्ट्र बैंक र बैंक तथा वित्तीय संस्थाले विद्युतीय कारोबारमा प्रोत्साहन गर्दै लगेपछि कारोबार पनि बढ्दै गएको छ । विद्युतीय भुक्तानी पूर्वाधारमा भएको विकास, विद्युतीय भुक्तानी कारोबारका लागि गरिएको प्रोत्साहन र सर्वसाधारणको विद्युतीय भुक्तानी उपकरण प्रयोगमा बढ्दो अभ्यासका कारण विद्युतीय भुक्तानी कारोबार बढ्दै गएको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ ।
६ महिनाअघिसम्म क्युआर कोडमार्फत् मासिक रुपमा २ लाख पटक हाराहारीमा कारोबार हुने गरेकोमा हाल मासिक ४ लाख कारोबार हुने गरेको छ । यसैगरी ५८ करोड कारोबार हुने गरेकोमा हाल एक अर्ब २४ करोड कारोबार क्युआर कोडमार्फत् हुन थालेको छ ।
यो समाचार आजको कारोबार दैनिकमा छ ।
