मंगलमा सम्भावित जीवनका संकेत: नासाको नयाँ खोज

काठमाडौं, १ असाेज । मंगलग्रहमा जीवनसँग जोडिन सक्ने नयाँ संकेतहरू फेला परेका छन् । नासाको पर्सिभरेन्स रोभरले जेजेरो क्रेटरको ‘ब्राइट एन्जल फर्मेसन’ क्षेत्रमा यस्तो रासायनिक–खनिज संरचना दर्ता गरेको हो । वैज्ञानिकहरूले यसलाई सम्भावित ‘बायोसिग्नेचर’ भनेर व्याख्या गरिरहेका छन् ।

‘बायोसिग्नेचर’ भनेको भौतिक, रासायनिक वा संरचनात्मक संकेत हो, जसले ग्रहमा कहिल्यै जीवनको गतिविधि भएको हुनसक्ने देखाउँछ । यो जीवनको प्रत्यक्ष प्रमाण भने होइन । तर, यदि यो सूक्ष्मजीवहरूसँग सम्बन्धित प्रमाण भएको पुष्टि भएमा, यसलाई मानव इतिहासकै ठूलो खोज मानिनेछ ।

मुख्य पत्ता लगाइएका तथ्यहरू: ब्राइट एन्जल फर्मेसनमा अरबौँ वर्ष पहिले पानी बग्दा बनेका मसिनो चट्टान भेटिएका छन्।

रोभरले आइरन अक्साइड, फस्फोरस, सल्फर र विशेषगरी जैविक कार्बन फेला पारेको छ। जीवनको आधार मानिने जैविक कार्बनसँगै साना गोलाकार कण (पोपी सिड्स) र धब्बेदार ढाँचा (लेपर्ड स्पोट्स)मा भिभियानाइट र ग्रेगाइटजस्ता खनिजहरू भेटिएका छन्। यस्ता खनिजहरू पृथ्वीमा प्रायः पानीले भरिएको, चिसो वातावरणमा मात्र बन्ने गर्छन्।

संभावना दुईवटा: १. यी संरचना र खनिजहरू केवल भूगर्भीय प्रक्रियाबाट बनेका हुन्। २. अरबौँ वर्षअघि अवस्थित सूक्ष्मजीवहरूले भूमिका खेलेका हुन्। सल्फरमा आधारित संकेत प्रायः उच्च तापक्रममा देखिने भए पनि मंगलमा उच्च तापक्रमको प्रमाण भेटिएको छैन। यसले सूक्ष्मजीवहरूको सम्भावनालाई अझै खुला राख्छ।

पर्सिभरेन्सले हालै ‘सेफायर क्यान्यन’बाट कोर स्याम्पल संकलन गरेको छ। यो नमूना सुरक्षित ट्युबमा राखिएको छ र भविष्यमा पृथ्वीमा ल्याएर उन्नत प्रयोगशालामा परीक्षण गरिनेछ। यसले कार्बन आइसोटोप, खनिज संरचना र सम्भावित सूक्ष्म जीवाश्मको विस्तृत जाँच गर्न मद्दत गर्नेछ।

अनुसन्धान नेचर जर्नलमा प्रकाशित गरिएको छ। वैज्ञानिकहरूको भनाइमा, यो जीवनको अन्तिम प्रमाण नभए पनि सम्भावित बायोसिग्नेचर हो, जसले भविष्यमा अन्तरिक्ष विज्ञानको दिशै परिवर्तन गर्न सक्छ।