नेपाल–चीन सीमा क्षेत्रमा हिमपहिरो र त्यसपछि आएको भीषण बाढीले दुवै देशमा ठूलो जनधनको क्षति ।
लाङटाङ लिरुङ क्षेत्रबाट खसेको हिमपहिरोले खोलामा पानी थुनेर बनेको ताल फुटेपछि बाढी आएको प्रारम्भिक अनुमान ।
नेपालतर्फ सडक, पुल, विद्युत् आयोजना, प्रसारण लाइन र सबस्टेसनमा ठूलो क्षति ।
चीनको जिरोङ क्षेत्रमा पनि ठूलो क्षति, दर्जनौँको मृत्यु तथा सयौँ बेपत्ता भएको विवरण ।
दुवै देशमा खोज तथा उद्धार कार्य तीव्र पारिएको छ ।
काठमाडौँ, ११ भदाै । नेपाल–चीन सीमा क्षेत्रमा बुधबार बिहान आएको विनाशकारी हिमपहिरो र त्यसपछि आएको भीषण बाढीले नेपाल र चीन दुवैतर्फ ठूलो जनधनको क्षति पुर्याएको छ । विपद्को असर रसुवाको लाङटाङ क्षेत्रदेखि चीनको तिब्बतस्थित जिरोङ सीमा नाका हुँदै त्रिशूली र नारायणी नदीको तटीय क्षेत्रसम्म परेको छ ।
प्रारम्भिक अध्ययनअनुसार लाङटाङ लिरुङ हिमालको उत्तरी भागमा विशाल हिमपहिरो गएपछि सीमाक्षेत्रको ल्हेन्दे खोलामा पानी थुनिएर ताल बनेको र उक्त ताल फुटेपछि माटो, ढुंगा र पानीसहितको ठूलो भेल त्रिशूली नदीतर्फ आएको अनुमान गरिएको छ । सोही समयमा नेपाल–चीन सीमाक्षेत्र नजिकै ४ दशमलव ४ म्याग्निच्युडको भूकम्पसमेत गएको थियो ।
भूकम्प र हिमपहिरोबीच प्रत्यक्ष सम्बन्ध थियो वा हिमपहिरोका कारण भूकम्पीय कम्पन उत्पन्न भएको हो भन्ने विषयमा भने थप वैज्ञानिक अध्ययन आवश्यक रहेको बताइएको छ । अचानक आएको बाढीले भोटेकोशी र त्रिशूली नदी आसपासका सडक, पुल, विद्युत् आयोजना, प्रसारण लाइन तथा सबस्टेसनमा ठूलो क्षति पुर्याएको छ ।
कम्तीमा डेढ दर्जन पुल बगाउँदा उत्तरी नेपालतर्फको सडक सञ्जाल प्रभावित भएको छ । जलविद्युत् आयोजनामा भएको क्षतिका कारण विद्युत् उत्पादन तथा प्रसारणमा समेत दीर्घकालीन असर पर्न सक्ने देखिएको छ ।
चीनतर्फ पनि ठूलो क्षति
नेपालमा बाढीको प्रभाव परेसँगै सीमापार चीनको तिब्बतस्थित जिरोङ क्षेत्रमा पनि ठूलो क्षति भएको छ । पहिरोका कारण सीमा नाका आसपास ठूलो मात्रामा माटो, ढुंगा तथा भग्नावशेष थुप्रिएको बताइएको छ । चिनियाँ सञ्चारमाध्यमका अनुसार जिरोङ क्षेत्रमा ठूलो जनधनको क्षति भएको छ भने सयौँ मानिस अझै सम्पर्कविहीन रहेको विवरण सार्वजनिक भएको छ । सडक, सञ्चार तथा विद्युत् आपूर्तिसमेत प्रभावित भएको छ ।
घटनापछि चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङले बेपत्ता व्यक्तिको खोज तथा उद्धारलाई उच्च प्राथमिकता दिन निर्देशन दिएका छन् । जोखिममा रहेका नागरिकलाई सुरक्षित स्थानमा सार्न तथा घाइतेलाई तत्काल उपचारको व्यवस्था गर्न पनि उनले निर्देशन दिएका छन् ।
चीनले प्रभावित क्षेत्रमा उद्धारकर्मी, खोजी तथा उद्धार कुकुर, जीवित व्यक्ति पत्ता लगाउने उपकरण, उद्धार डुंगा तथा विभिन्न इन्जिनियरिङ उपकरण परिचालन गरेको बताइएको छ । सञ्चार सम्पर्क पुनःस्थापित गर्न ड्रोन, भू–उपग्रह सञ्चार तथा मोबाइल आधार केन्द्रसमेत प्रयोग गरिएको जनाइएको छ । लगातार वर्षा भइरहेकाले प्रभावित क्षेत्रमा खोज तथा उद्धार कार्य थप चुनौतीपूर्ण बनेको छ ।
हिमाली क्षेत्रमा बढ्दो विपद्को जोखिम
पछिल्लो घटनाले हिमाली क्षेत्रमा बढ्दै गएको प्राकृतिक तथा जलवायुजन्य जोखिमलाई पुनः उजागर गरेको छ । तापक्रम वृद्धिका कारण हिमनदी, हिमताल, स्थायी रूपमा जमेको जमिन तथा हिमाली भूभाग अस्थिर बन्दै गएको विज्ञहरूको भनाइ छ ।
मनसुनका बेला हुने अत्यधिक वर्षाले हिमताल फुट्ने, पहाडी भूभाग कमजोर हुने तथा अचानक बाढी आउने जोखिमसमेत बढाउने गरेको छ ।मेलम्ची, थामे र भोटेकोशीलगायत क्षेत्रमा पछिल्ला वर्षमा भएका विपद्ले पनि हिमाली क्षेत्रको जोखिम देखाउँदै आएका छन् ।
लाङटाङदेखि जिरोङसम्मको पछिल्लो घटनाले हिमाली विपद् देशको सीमाभित्र मात्र सीमित नहुने र नेपाल–चीनबीच पूर्वसूचना तथा उद्धारमा थप समन्वय आवश्यक रहेको देखाएको छ ।
