एजेन्सी, ३ मंसिर । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प, चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङ र रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनबीच चीनको सेन्जेनमा पहिलोपटक त्रिपक्षीय शिखर बैठक भएको छ ।एशिया–प्रशान्त आर्थिक सहयोग (एपेक) शिखर सम्मेलनको अवसरमा बिहीबार भएको बैठक एक घण्टाभन्दा बढी समय चलेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन् ।
आधुनिक विश्व राजनीतिमा तीन ठूला शक्तिका राष्ट्रप्रमुख एकै ठाउँमा बसेर प्रत्यक्ष छलफल गर्नु महत्त्वपूर्ण घटनाका रूपमा हेरिएको छ । बैठकमा मुख्यगरी परमाणु हतियार नियन्त्रण, विश्व शान्ति र सुरक्षा तथा युक्रेन र इरान युद्धलगायत विषयमा छलफल भएको बताइएको छ । बैठकको सुरुवातमा अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले अमेरिका, चीन र रुस विश्वका प्रमुख परमाणु शक्तिराष्ट्र भएकाले विश्वमा परमाणु हतियारको सङ्ख्या घटाउन र तिनको प्रयोगको जोखिम कम गर्न तीनै देशले सहकार्य गर्नुपर्ने बताउनुभयो ।
चिनियाँ राष्ट्रपति सीले विश्व शान्ति र रणनीतिक स्थायित्व कायम गर्न ठूला शक्तिराष्ट्रबीच सहकार्य आवश्यक रहेकोमा जोड दिनुभयो । उहाँले परमाणु हतियार निषेध र विनाश गरी परमाणु हतियाररहित विश्व निर्माण गर्ने विषयमा पनि धारणा राख्नुभयो । रुसी राष्ट्रपति पुटिनले दोस्रो विश्वयुद्धका विजेता तीन देशको अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति कायम राख्ने साझा जिम्मेवारी रहेको बताउनुभयो । उहाँले क्षेत्रीय द्वन्द्व समाधानमा सहकार्यको आवश्यकता औँल्याउनुभयो ।
बैठकमा युक्रेन युद्धको विषय पनि उठेको थियो । पुटिनले युक्रेनसहित क्षेत्रीय द्वन्द्व समाधानमा तीन देशबीच सहकार्य हुन सक्ने धारणा राख्नुभएको थियो । ट्रम्पले पनि यो भेटलाई अन्तर्राष्ट्रिय विवाद समाधानका लागि संवाद अघि बढाउने अवसरका रूपमा प्रस्तुत गर्नुभयो । परमाणु हतियार नियन्त्रणको विषयमा भने तत्कालै कुनै ठोस सम्झौता हुने अपेक्षा कम रहेको विश्लेषकहरूले बताएका छन् ।
अमेरिका र रुसबीचको नयाँ रणनीतिक हतियार कटौती सन्धि (न्यु स्टार्ट) गत फेब्रुअरीमा समाप्त भइसकेको छ । ट्रम्पले चीनलाई समेत समेटेर नयाँ परमाणु हतियार नियन्त्रण सम्झौता गर्न चाहेको बताउँदै आउनुभएको छ । तर चीनको परमाणु हतियार भण्डार अमेरिका र रुसको तुलनामा निकै सानो रहेकाले उसलाई त्यस्तो सम्झौतामा सहभागी गराउन चुनौती रहेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ ।
यस बैठकलाई विश्वका तीन प्रमुख शक्तिराष्ट्रबीच प्रत्यक्ष संवादको महत्त्वपूर्ण अवसरका रूपमा हेरिए पनि यसले युक्रेन युद्ध अन्त्य वा परमाणु हतियार नियन्त्रणमा तत्कालै ठोस उपलब्धि हासिल गरेको निष्कर्ष निकाल्न सकिने अवस्था छैन ।
